Kategorie
Kraje nordyckie

Szwedzka chadecja nagina historię?

Szwedzka chadecja ma szefową, której trudno odmówić talentu do wystąpień. Mats Knutson stwierdził kiedyś, że to królowa politycznej estrady. I bez względu na to, czy pożycza błyskotliwe frazy od Carla Bildta, czy je sama wymyśla, potrafi ukraść show. Jak? Już wyjaśniam.

szwedzka chadecja nagina historię? szkice nordyckie

Co wie Ebba Busch o historii partii, którą kieruje?

Ebba Busch w wywiadzie dla „Dagens Nyheter” stwierdziła, że dla takiej partii jak Kristdemokraterna, która ceni sobie wartości, niełatwo jest uzasadniać swoją współpracę ze Sverigedemokraterna (Więcej o SD w „Kraj nie dla wszystkich. O szwedzkim nacjonalizmie – Wiktoria Michałkiewicz„). Jej pełna ubolewania wypowiedź nijak się ma do tego, że bez obiekcji spotykała się na lunchu z Jimmiem Åkessonem. I była pierwszą polityczką otwartą na współpracę z tą partią. Podczas, gdy inni raczej od SD stronili. Bo przyjęło się, że fraternizowanie się z partią z korzeniami nazistowskimi, oznacza agonię polityczną. We wspomnianym wywiadzie dokonała jeszcze jednego intelektualnego fikołka. Stwierdziła, że jej partia powstała w odruchu sprzeciwu wobec nazizmu. Jonna Sima na łamach Aftonbladet.se sugeruje, że można Ebbie Busch wybaczyć, że nie zna klasyki literatury szwedzkiej, ale najwyraźniej nie zna też historii własnej partii.

Próba wmówienia opinii publicznej, że szwedzka chadecja powstała jako część antynazistowskiej walki odzwierciedla w dużej mierze współczesną dziwną rzeczywistość – pisze na łamach Dagensarena.se Jonas Nordling. I zastanawia się, ile jeszcze takich faktograficznych transformacji przyjdzie nam przeżyć?

Rzecz w tym bowiem, że szwedzcy Chrześcijańscy Demokraci powstali dopiero w 1964 z zupełnie innych powodów, dla których w powojennej Europie kiełkowała chadecja. I ta informacja jeszcze do niedawna wyraźnie była podkreślana na stronie internetowej partii. W oryginale brzmiała: „Kristdemokratin i Europa växte sig stark efter andra världskriget som en motreaktion till nazism. I Sverige bildades KD några år senare av andra skäl”. Ale znikła ze strony. A właściwie została zgrabnie przeformułowana. Czy, jak wyjaśnia partia „dokonano drobnego wyjaśnienia w tekście”. Teraz brzmi on tak: „Jesteśmy dumni z naszej historii, która opiera się na dwóch filarach: europejskim antynazistowskim i szwedzkim ruchu społecznym” (Vi är stolta över vår historia som vilar på två ben; den europeiska antinazistiska och den svenska folkrörelsebakgrunden).

O co walczyła naprawdę szwedzka chadecja?

W wywiadzie w programie „30 minuter” Ebba Busch została poproszona o wyjaśnienie tych nieścisłości. Stwierdziła wówczas, że korzeni jej partii należy szukać w walce o szkołę. A właściwie o to, czy ma być wolną od zasad („normfri”). I dodała, że chodziło o zastanowienie się nad tym, jakie wartości szkoła powinna przekazywać. Czyli o dyskusję wokół etyki i moralności – jak dodała. Zalążkiem dla stworzenia ruchu społecznego, który potem przekształcił się w partię była walka o zachowanie nauczania religii w szkołach. Potem również walka przeciwko aborcji.

Tomas Hemstad w artykule ”Ebba Busch Thor kan börja med att be om ursäkt” na łamach portalu Arbetet.se pisze o działalności partii nieco więcej. Kristdemokraterna sprzeciwiali się wprowadzeniu prawa o związkach partnerskich. Byli przeciwnikami jednopłciowych małżeństw, adopcji przez osoby homoseksualne i zwiększeniu ochrony przed dyskryminacją – wymienia. I przypomina, że Tuve Skånberg, który nadal jest posłem z ramienia KD określił usankcjonowanie związków homoseksualnych znakiem upadku i schyłku kultury. W 2008 roku założył Claphaminstitutet, gdzie wciąż dostępny jest artykuł „Sju skäl till varför homosexuella inte ska kunna ingå äktenskap” (Siedem powodów, dla których homoseksualiści nie powinni móc zawierać związku małżeńskiego).

Odpowiedzią na pytanie, dlaczego w przeciwieństwie do europejskiej, szwedzka chadecji nie była partią w opozycji do nazizmu dało być może śledztwo „Expressen”. W roku założenia partii ujawniło, że kandydat na posła z ramienia KDS Harald Ljungström w przeszłości był aktywnym członkiem pronazistowskiej organizacji Sveriges nationella förbund, gdzie pisywał antysemickie teksty.

Niemieccy konserwatyści dopuścili Hitlera do władzy. Co zrobi szwedzka chadecja?

30 stycznia 1933 r. niemieccy konserwatyści pozwolili Hitlerowi objąć stanowisko kanclerza. Czy szwedzcy konserwatyści powtórzą sukces nazistów niemieckich otwierając Szwecję na rządy brunatnej partii? (Więcej w: „Kto jest niebiesko-brunatny w Szwecji?„) Wszystko wskazuje na to, że szwedzka prawica naprawdę idzie do wyborów po trupach.

A w przypadku Ebby Busch nie chodzi jedynie o retoryczne fikołki. Lina Stenberg na łamach Arbetet.se nazywa rzecz dosadnie. „Ebba Busch łamie obietnice i wyrzuca w błoto wartości Chrześcijańskich Demokratów. Wszystko po to, żeby na jesieni zostać ministrą” – pisze. Dalej przypomina, że jeszcze niedawno szefowa KD zarzekała się, że nie wyobraża sobie jakiejkolwiek współpracy z SD. Teraz jednak usprawiedliwia się, że to rzeczywistość zmusza ją do takiej kooperatywy. „Nie ma żadnego powodu, żeby wierzyć Ebbie Busch” – podsumowuje Lina Stenberg.

Jonna Sima podejście Ebby Busch do interpretowania historii własnej partii i do elastycznego stosunku do SD oddała słowami Groucho Marxa: „Takie mam zasady. Jeśli ci się nie podobają, mam też inne”. Co naprawdę świetnie obrazuje światopoglądowy zwrot, do jakiego jest zdolna szwedzka chadecja.

Źródła:

  1. Jonna Sima „Ebba Busch ljuger om motstånd mot nazism”, aftonbladet.se, 2.02.2022. Dostęp: 3.02.2022, godz. 11:40.
  2. kristdemokraterna.se/
  3. Lina Stenberg „Det finns ingen anledning att lita på Ebba Busch”, Arbetet.se, 1.02.2022. Dostęp: 3.02.2022, godz. 13:07.
  4. Olof Svensson „Tvättade hemsidan efter Ebba Buschs uttalande om motstånd mot nazism”, aftonbladet.se, 1.02.2022. Dostęp: 3.02.2022, godz. 16:47.
  5. Jonas Nordling „Det (borde) våras för löntagarfonder”, Dagensarena.se, 4.02.2022. Dostęp: 4.02.2022, godz. 15:13.
  6. Jaqueline Balcer Bednarska „Busch: Jag kunde ha varit tydligare”, svt.se, 2.02.2022. Dostęp: 7.02.2022, godz. 20:42.
  7. Tomas Hemstad ”Ebba Busch Thor kan börja med att be om ursäkt”, arbetet.se, 29.07.209. Dostęp: 7.02.2022, godz. 21:03.
  8. Anders Holmberg, ”30 minuter”, www.svtplay.se, 2.02.2022.