Kategorie
Kraje nordyckie

Afera Landerholma

Afera Landerholma ujawniła czym jest „korupcyjna przyjaźń”, jak establishment polityczny chroni kolegów za wszelką cenę, ale pokazała też siłę mediów i nacisku społecznego, który zawsze prowadzi Szwecję we właściwym kierunku.

Henrik Landerholm (ur. 1963) został pierwszym w historii Szwecji doradcą ds. bezpieczeństwa narodowego (national security adviser). Jego zadanie miało polegać na operacyjnym kierowaniu nową, narodową radą bezpieczeństwa – “nationella säkerhetsrådet” i wsparciu rady ds. bezpieczeństwa politycznego “säkerhetspolitiska rådet”, którą powołał premier Stefan Löfven. Po wybuchu wojny w Ukrainie trudno było kwestionować decyzję o powoływaniu kolejnej struktury ds. bezpieczeństwa, chociaż akurat ten pomysł Moderaci wnosili dużo wcześniej, ale chcę waszą uwagę zwrócić na fakt, że partie konserwatywno-liberalne chętnie likwidują potrzebne urzędy kontrolujące rynek pracy a mnożą wysokopłatne, doradcze, prestiżowe stanowiska, które jak za chwilę udowodnię wcale nie zawsze są „nowe”, sensowne i potrzebne. Ale o Henriku Landerholmie zrobiło się głośno nie dlatego, że został pierwszym w historii kraju doradcą ds. bezpieczeństwa narodowego.

To, że jest przyjacielem z dzieciństwa premiera Ulfa Kristerssona, i że premier nie ogłosił rekrutacji na to stanowisko, co było źle widziane, blednie w obliczu jego wpadek. Lennart Ohlsson, były szef Wywiadu Wojskowego i Służby Bezpieczeństwa (Militära underrättelse- och säkerhetstjänsten) w rozmowie z gazetą “Dagens Nyheter” powiedział, że

“przez 40 lat służby w siłach zbrojnych nie spotkał się z osobą tak wysoko postawioną, która wykazywałaby się tak słabą świadomością kwestii bezpieczeństwa”.

Kim jest Henrik Landerholm

Henrik Landerholm to wojskowy, obecnie w rezerwie na stanowisku överstelöjtnant, co w polskiej nomenklaturze odpowiada podpułkownikowi. Ma bogatą karierą polityczną i dyplomatyczną. W młodości był aktywny w młodzieżówce Moderatów, gdzie wspinał się po szczeblach kolejnych stanowisk. Na początku lat 90. był związany z neoliberalnym think tankiem Timbro, gdzie zajmował stanowisko szefa ds. informacji. W Timbro pracował też obecny premier Ulf Kristersson. Potem Landerholm został zatrudniony jako ekspert polityczny przez ministra obrony Andersa Björcka. A w latach 1991-2002 zasiadał w Riksdagu z ramienia konserwatywno-liberalnych Moderatów. Następnie pełnił funkcję rektora Försvarshögskolan (Swedish Defence University), CEO Folke Bernadotteakademin, był ambasadorem w Rydze, Abu Dhabi.

Jest bratem Karin Enström, byłej ministry obrony w rządzie moderata Fredrika Reinfeldta a obecnie sekretarz partii Moderatów. Ulf Kristersson jest ojcem chrzestnym jednego z dzieci Landerholma. Panowie mają wiele wspólnych wspomnień. Poznali się w podstawówce, w mellanstadiet (4-6 klasa). Zauroczeni w wieku 20 lat książką Evelyna Waugha “Znowu w Brideshead” wybrali się do Oxfordu śladami bohaterów powieści. Landerholm jest szwagrem byłego posła Pera Billa. Torbjörn Nilsson w podcaście “Politiken” przypomniał wspólny artykuł premiera, Landerholma i Pera Billa opublikowany w 1998 na łamach Svensktidskrift.se, gdzie panowie pisali, że “przywilejem jest mieć przyjaciół w polityce w różnym wieku, reprezentujących różne pokolenia”. Ale czy przyjaciele potrafią razem pracować i zachować obiektywizm? Czy przyjaźń nie stanie na przeszkodzie podczas oceny ich pracy? Te pytania zadawano sobie analizując aferę Landerholma zatrudnionego przez Ulfa.

Kilka intrygujących szczegółów związanych z karierą Landerholma opisał Daniel Swedin na łamach Arbetet.se. Okazało się, że Henrik Landerholm pomógł kiedyś spółce Saab sprzedać broń Arabii Saudyjskiej, zasiadał w zarządzie prywatnej szkoły Europaskolan w Strängnäs razem z żoną premiera Ulfa Kristerssona Birgittą Ed, która obecnie jest pastorką, ale wcześniej była ekspertką od PR. Ulf Kristersson zdecydował się zatrudnić Landerholma na stanowisko niepolityczne, co jest akurat ważne w tej aferze. A podczas budowania rządu był o to przepytywany, bo zazwyczaj premierzy powołują sekretarza stanu ds. bezpieczeństwa. Maggie Strömberg w podcaście “Politiken” opowiedziała, że Ulf Kristersson motywował swoją decyzję tym, że chciał, żeby doradca ds. bezpieczeństwa narodowego nie był stanowiskiem, które będzie przedmiotem sporów politycznych, chciał uniknąć roszad personalnych na tym stanowisku wraz ze zmianą rządu i podkreślał, że ma to być stanowisko służące całej Szwecji. Socjaldemokracja dopytywała, dlaczego w takim razie na to stanowisko wybrano akurat tak bardzo upolitycznioną osobę? Landerholm twierdził, że odszedł z polityki w 2002 roku i odtąd zasiadał na stanowiskach dyrektora generalnego, rektora i pracował w dyplomacji.

W jego mianowaniu na stanowisko doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego kwestionowano, że nie przeszedł rekrutacji a jest kolegą premiera Ulfa Kristerssona. W dodatku anonimowe źródło “Aftonbladet” mówiło o bliskości pomiędzy panami niemal jak wśród rodzeństwa. Eksperci ostrzegali przed tą rekrutacją i mówili o “vänskapskorruption” – kumoterstwie, co w bezpośrednim przekładzie ze szwedzkiego brzmi “przyjacielska korupcja”. Premier został z tego powodu zgłoszony do Komisji Konstytucyjnej, gdzie był grillowany i tłumaczył się z braku rekrutacji “pilną, szczególną sytuacją w zakresie bezpieczeństwa” i usprawiedliwiał się, że wiele innych stanowisk było w ten sposób obsadzanych.

Magdalena Andersson podkreśliła, że nigdy nie zatrudniłaby własnej koleżanki bez poddania jej standardowej procedurze rekrutacyjnej. Kwestia zatrudniania ludzi po znajomości wróciła zresztą z hukiem niedawno w przypadku innej, wysoko postawionej polityczki z ramienia konserwatywno-liberalnych Moderatów, byłej szefowej partii, która ogłoszenie o rekrutacji do pracy wywiesiła na kartce w recepcji swojego urzędu. I tak się stało, że pracę dostała chrzestna jej dziecka. W tej sprawie uznano ją winną i została zwolniona ze stanowiska. Niektórzy zastanawiali się, dlaczego Anna Kinberg Batra nie mogła zatrudnić matki chrzestnej swojego dziecka, a Ulf Kristersson mógł zatrudnić ojca swojego chrześniaka. Maggie Strömberg wyjaśniła w podcaście “Politiken”, że premier ma nieco więcej wolności w doborze pracowników na niepolityczne stanowiska, w przeciwieństwie do landshövdinga, czyli wojewody. Badano tę sprawę od strony prawnej i przyznano, że lepiej byłoby, gdyby Ulf Kristersson nie mianował Landerholma sam. Biorąc pod uwagę listę przewinień Henrika Landerholma, już dawno powinien rozstać się ze stanowiskiem. Zastanawiałam się dlaczego tak się nie dzieje aż znalazłam coś, co wzbudziło moje zainteresowanie.

Afera Landerholma

Najpierw mała dygresja. Od 1953 w zimnowojennej Szwecji działał Beredskapsnämnden för psykologiskt försvar (Komitet ds. Obrony Psychologicznej). Jego zadania 1 lipca 1985 przejął Styrelsen för psykologiskt försvar (Zarząd Obrony Psychologicznej), który ostatecznie zlikwidował w 2008 rząd moderata Fredrika Reinfeldta, który do wyborów szedł wówczas z postulatem zaoszczędzenia na biurokracji poprzez likwidację urzędów i sprzedaż państwowych spółek. Część zadań po likwidacji Zarządu Obrony Psychologicznej przejęła Myndigheten för samhällsskydd och beredskap (Agencja ds. Kryzysowych). Henrik Landerholm został szefem reaktywowanej, chociaż pod inną nazwą Myndigheten för psykologiskt försvar (Psychological Defence Agency). Na to stanowisko powołała go Socjaldemokracja. W warunkach polskich to tak jakby Platforma Obywatelska mianowała szefem nowo powstałego urzędu kogoś z PiS. I to mnie zainteresowało, bo w szwedzkiej polityce takie ruchy nigdy nie zachodzą za darmo. Podejrzewam więc, że doszło do politycznego handlu, dzięki któremu Moderaci dostali to stanowisko. I to dlatego, Socjaldemokracja po wpadkach Landerholma nie kwestionowała jego kwalifikacji, tylko tryb mianowania go bez przeprowadzenia rekrutacji. Chociaż Torbjörn Nilsson w podcaście “Politiken” przypomniał, że i tak nie dało się kwestionować jego kompetencji, bo to on założył w 1996 Svenska Atlantkommittén (SAK) i był jego pierwszym przewodniczącym. Stowarzyszenie zajmuje się polityką bezpieczeństwa, jego zadaniem jest współpraca pomiędzy Ameryką Północną, Europą, NATO i Partnerstwem dla Pokoju. Analogiczne organizacje istnieją we wszystkich krajach stowarzyszonych z NATO i w większości krajów wchodzących w skład Partnerstwa dla Pokoju. A dodatkowo, jak przypomniał Torbjörn Nilsson, Henrik Landerholm, gdy zasiadał w Riksdagu w latach 90. wystąpił z wieloma propozycjami, które sprawiły, że jego partia zmieniła swoje stanowisko wobec wejścia Szwecji do NATO, czemu się wcześniej sprzeciwiała.

Gdy Henrik Landerholm objął stanowisko szefa Myndigheten för psykologiskt försvar (Psychological Defence Agency) gazeta “Dagens Nyheter” ujawniła, że wcześniej jako pracownik podległy departamentowi spraw zagranicznych kilkakrotnie przesłał informacje obłożone klauzulą tajności na swój prywatny email Gmail i na prywatny mail innego szefa w departamencie spraw zagranicznych. Według regeringskansliet – kancelarii prezesa rady ministrów, ujawnienie tych danych mogłoby zaszkodzić Szwecji. Potem jako szef Agencji Obrony Psychologicznej przesłał sobie informacje objęte tajemnicą wojskową. Tłumaczył się, że jak je wysyłał jeszcze nie były tajne, a miał w pracy napiętą sytuację i chciał mieć dostęp do informacji z własnego komputera. Po rozmowie z “Dagens Nyheter” Agencja zmieniła kwalifikację danych jako niestanowiące zagrożenia dla bezpieczeństwa kraju i wytłumaczono, że zamieszanie wyszło z niepewności co do poprawnego zaszeregowania wagi informacji.

Z Agencji Obrony Psychologicznej Henrik Landerholm przeszedł bezpośrednio na stanowisko doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego. Moim zdaniem już po poprzednich wpadkach nie powinien w ogóle być brany pod uwagę. Mianowany został na stanowisko 10 listopada 2022. Już w grudniu zapomniał telefon komórkowy na terenie ambasady węgierskiej. Jak donosiły “Dagens Nyheter” telefon znajdował się tam całą noc a wszystko działo się w samym środku starań Szwecji o wejście do NATO. Nils Funcke podkreślił, że służby bezpieczeństwa są bezwzględne w wykorzystywaniu informacji, do których mogły dostać dostęp po włamaniu się do telefonu Landerholma i przypomniał, że w 2013 ujawniono przecież, że Amerykanie podsłuchiwali rozmowy kanclerz Angeli Merkel.

Niedługo potem, w styczniu 2023 Henrik Landerholm zostawił notes na terenie Sveriges Radio, gdzie udzielał wywiadu. Jakiś czas potem Sveriges Radio ujawniło, że notes nie został z budynku radia odebrany przez współpracownika Landerholma, tylko przesłany taksówką do kafejki w Sztokholmie, co zostało zaakceptowane przez rzecznika prasowego z Regeringskansliet – kancelarii prezesa rady ministrów. Wielu ekspertów ds. bezpieczeństwa z Lennartem Ohlssonem, byłym szefem kontrwywiadu w Militära underrättelse- och säkerhetstjänsten, Must (Swedish Military Intelligence and Security Service) uważają, że przesyłanie notesu doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego taksówką bez nadzoru stanowi zagrożenie bezpieczeństwa. Landerholm uspokajał, że to nie był jego notes z tajnymi informacjami. Ale szef MUST był innego zdania, podkreślając, że incydenty wokół osoby Landerholma sporo mówią o podejściu w jego zespole do kwestii bezpieczeństwa.

Również w styczniu tego samego roku Henrik Landerholm zatrudnił u siebie pracownika ambasady, ale nie poddał go kontroli bezpieczeństwa. Landerholm wyjaśniał, że nie było potrzeby przeprowadzania na nowo kontroli bezpieczeństwa, ale innego zdania byli eksperci do spraw bezpieczeństwa, z którymi rozmawiała gazeta “Dagens Nyheter”. Peter Hultqvist, obecny przewodniczący komisji ds. obrony i były minister obrony w rozmowie z SVT wyjaśniał, że w Szwecji nie ma systemu clearance w zakresie bezpieczeństwa, tylko każdorazowo podczas zatrudniania sprawdza się, czy dana osoba może pracować w danym miejscu. Peter Hultqvist dodał też, że nie może być w Szwecji tak, że są osoby ponad prawem, których nie obowiązują zasady. Susanna Kierkegaard dodała na łamach Aftonbladet.se, że najwyraźniej:

“ludziom posiadającym władzę i wysokie wynagrodzenia wydaje się, że mogą stać ponad prawem i zasadami”.

Mężczyzna, którego zatrudnił Landerholm pracował w ambasadzie szwedzkiej w Waszyngtonie i trafił do zespołu Henrika Landerholma podczas negocjacji w sprawie NATO i przygotowywania wsparcia militarnego dla Ukrainy. Anonimowe źródło “Dagens Nyheter” podało, że był jedyną osobą zaproszoną na rozmowy rekrutacyjne i to on miał dostać pracę. I to nie był jedyny pracownik, na którego czekało stanowisko. Sam Henrik Landerholm tłumaczył się, że nie potrzebował zapraszać pozostałych kandydatów na spotkanie, bo znał ich i wiedział, że dodatkowa rozmowa nie jest mu potrzebna do oceny ich kwalifikacji. Te nabory najlepiej podsumowała Susanna Kierkegaard: “Henrik znał Björna już wcześniej. Ulf Kristersson podpisał decyzję”.

Henrik Landerholm przyznaje się sam do kolejnej wpadki

Po ujawnieniu tych wpadek, Henrik Landerholm postanowił sam przyznać się do kolejnej i napisał na X, że w marcu 2023 zapomniał w zamkniętej szafce w ośrodku szkoleniowym Gällöfsta dokument, który znaleźli jego współpracownicy.

Afera Landerholma

“Dagens Nyheter” weryfikują wpis Henrika Landerholma

Informację postanowiła zweryfikować gazeta “Dagens Nyheter”. Szwedzcy ministrowie nie kłamią, sprawdźmy jak jest z doradcami premiera Ulfa Kristerssona. Na trzy dni przed najważniejszą konferencją do spraw bezpieczeństwa Folk och Försvar gazeta “Dagens Nyheter” ujawniła, że nie chodziło o jeden a o 4 dokumenty. W dodatku o tajne dokumenty, pośród których przynajmniej jeden został zakwalifikowany jako tajny, właśnie ze względów bezpieczeństwa. Źródła, na jakie powołała się gazeta potwierdziły, że dokumenty zostały znalezione przez personel sprzątający a nie przez współpracowników. Ich ujawnienie może zagrażać bezpieczeństwu Szwecji a zostały przecież znalezione przez osoby niepowołane. Regeringskansliet (kancelaria prezesa rady ministrów) oceniła ten incydent jako “bardzo poważny”. Ze śledztwa “Dagens Nyheter” wynikało też, że kultura bezpieczeństwa wokół doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego ma niedociągnięcia.

Henrik Landerholm tłumaczył się, że postąpił “väldigt dåligt” – bardzo źle, i że było to konsekwencją ekstremalnie dużego obciążenia pracą, dodając, że to go oczywiście nie usprawiedliwia, ale uspokoił, że obecnie już dużo lepiej ma ją zorganizowaną. Dziennikarka Szwedzkiego Radia zapytała go dlaczego w ogóle zostawił tajne dokumenty w szafce, skoro w ten sposób mogły wpaść w nieuprawnione ręce. Odpowiedział, że jest tylko człowiekiem.

Ale jak przypomniała Susanna Kierkegaard, osoby posiadające władzę i wysokie stanowiska uwielbiają tłumaczyć swoje uchybienia w ten sposób.

“Politycy od dawna są znaną grupą wysokiego ryzyka pod względem takiego zachowania”

– podsumowuje.

Nils Funcke, ekspert ds. bezpieczeństwa przypomniał, że zgodnie z przepisami, dokumentów o takim poziomie tajności w ogóle nie wolno wynosić poza urząd bez zgody szefa służb bezpieczeństwa i powinny zawsze znajdować się w tzw. torbie bezpieczeństwa i zawsze pod nadzorem. A usprawiedliwieniem nie jest, że zostały w zamkniętej szafce, bo skoro to ogólnodostępna szafka, to nie spełnia kryteriów bezpieczeństwa Säpo.

Polskie media błędnie piszą o sprawie

O zajściu pisały 8 stycznia 2025 polskie media, m.in. ONET, ale podały błędną informację pisząc, że:

“Według dziennika Landerholm zapomniał zabrać ściśle tajne dokumenty w marcu 2023 roku z dworku w Gaelloefsta na północ od Sztokholmu, gdzie odbywało się wewnętrzne spotkanie. Materiały zostały później odnalezione przez jego współpracowników”.

O tym, że dokument został odnaleziony przez współpracowników, pisał pan Henrik u siebie na X, a “Dagens Nyheter”, na który powołują się polskie media przecież zweryfikowały, że zostały znalezione przez personel sprzątający. I, że nie chodziło o 1 a o 4 dokumenty, wszystkie tajne a co najmniej jeden utajniony ze względów bezpieczeństwa A to akurat w kwestii bezpieczeństwa spora różnica. Gdybyśmy się sugerowali niektórymi nagłówkami z polskich mediów opisujących sprawę Henrika Landerholma, pozostałby w naszej pamięci jako “roztargniony”.

Afera Landerholma

Landerholm powinien odejść

Premier Ulf Kristersson po raz kolejny stwierdził, że Henrik Landerholm może pozostać na stanowisku. I dodał, że przecież Henrik powiedział, że źle postąpił, i że to się nie może powtórzyć a poza tym przeprowadzono z nim poważną rozmowę o zajściu. Co Robin Zachari podsumował na łamach “Expressen” pisząc, że

”wszyscy byśmy sobie życzyli takiego przyjaciela jak Ulf Kristersson”.

Robin Zachari, „Expressen”

Magdalena Andersson komentując sprawę podkreśliła, że długa lista jego incydentów “tworzy niepokojący wzór”. Dodała, że oczekuje od premiera zajęcia się na poważnie sprawą i pokazania, że nie traktuje jej inaczej, tylko dlatego, że Henrik Landerholm jest jego przyjacielem z dzieciństwa.

Reporter prywatnej telewizji TV4 zapytał Henrika Landerholma, czy uważa, że nadal powinien zajmować stanowisko? Na co odpowiedział, że “nie do niego należy odpowiedź na to pytanie” i dodał “moja kadencja trwa sześć lat”. W dodatku ma zgodnie z decyzją rządu zapewnione zatrudnienie do listopada 2028 nawet jeśli obecny rząd już nie będzie rządził. Na stanowisku ma też zagwarantowane wynagrodzenie w wysokości 110 000 koron miesięcznie.

Socjaldemokracja wzywa premiera do wytłumaczenia się przed komisją obrony

Peter Hultqvist, obecny przewodniczący komisji ds. obrony i były minister obrony uważał, że Riksdag powinien zająć się kwestią łamania bezpieczeństwa przez Henrika Landerholma. Domagał się wezwania Ulfa Kristerssona do komisji obrony – “försvarsutskottet”. Chciał się dowiedzieć jak premier rozwiązał kwestię kolejnych wpadek doradcy i jaka była jego argumentacja podczas podejmowania decyzji. I zastanawiał się, dlaczego sprawy nie zgłoszono Säpo, skoro incydent został zakwalifikowany jako poważny. 16 stycznia złożył w tej sprawie wniosek. Poparła go partia Zielonych. Ale pomimo, że Hultqvist stoi na czele komisji, ta odmówiła jego prośbie, co Peter Hultqvist skwitował z żalem mówiąc, że powinno się jednak oczyścić sprawę i wyjaśnić niechlujstwa w sztabie Landerholma. W komentarzu dla gazety “Dagens Nyheter” Peter Hultqvist potwierdził, że wniosek o postawienie premiera przed komisją nie przeszedł z powodu sprzeciwu posłów reprezentujących koalicją rządzącą. Stwierdził też, że koalicja najwyraźniej za wszelką cenę chroni Landerholma. Może jednak uda się coś w jego sprawie wyjaśnić, bo Vänsterpartiet złożyła tydzień wcześniej wniosek do komisji konstytucyjnej. Tymczasem profesor Svante Linusson z partii Centrum zarejestrował domenę nationellasakerhetsradet.se, czyli rada bezpieczeństwa narodowego pokazując braki rządu w zakresie cyberbezpieczeństwa, bo to samo mogło zrobić wrogie państwo i zaplanować w ten sposób udany atak dezinformacyjny na Szwecję.

Jeden z członków komisji obrony, moderat Gustav Göthberg nazwał na X reakcję Socjaldemokracji “politycznym teatrem” i odciąganiem uwagi komisji konstytucyjnej od ważnej pracy. Szef grupy parlamentarnej Moderatów Mattias Karlsson określił to jeszcze dosadniej “błaznowaniem Socjaldemokracji”, dodając, że “gra to jedyna rzecz, w której Socjaldemokracja jest obecnie dobra”. Był to przytyk do skandalu z bardzo natarczywą sprzedażą losów przez partię. Premier podczas pierwszej w tym roku debaty w Riksdagu stwierdził, że już wszystko co miał do powiedzenia w sprawie Landerholma powiedział podczas przesłuchania w komisji konstytucyjnej.

Rzecz w tym, że afera Landerholma ujawniła pewien problem w Szwecji:

“chodzi o wolę i umiejętność przestrzegania przepisów i praw”

Nils Funcke, „Dagens Nyheter”

– pisał na łamach gazety “Dagens Nyheter” Nils Funcke zastanawiając się podobnie jak Peter Hultqvist, dlaczego kancelaria prezesa rady ministrów nie zgłosiła sprawy Säpo i chciał wiedzieć, czy to była decyzja premiera? Odwołał się też do ustawy o zatrudnieniu w sektorze publicznym, która mówi, że jeśli są podejrzenia popełnienia przestępstwa, które mogło prowadzić do ujawnienia tajnych informacji, sprawę należy zgłosić służbom. Ulf Kristersson zapytany przez reportera “Dagens Nyheter” opowiedział, że “nie ma zielonego pojęcia” kto podjął decyzję o niezgłaszania sprawy Säpo i dodał, że została podjęła przez apolityczny zespół w regeringskansliet a jego rola jako premiera nie polega na zarządzaniu kancelarią prezesa rady ministrów. Ale jak wyjaśniał Nils Funcke premier nie może w ten sposób się wykręcać od odpowiedzialności, bo to on stoi na czele kancelarii rady ministrów jako jej prezes. Więc to on ponosi odpowiedzialność za jej pracę. Nils Funcke stał na stanowisku, że komisja konstytucyjna powinna zbadać rolę premiera w aferze Landerholma.

Landerholm tworzy situation room

Gdy Szwecja żyła aferą Landerholma, “Svenska Dagbladet” prowadziła śledztwo dziennikarskie, które ujawniło, że regeringskansliet zakupił zespołowi Henrika Landerholma komputer, którego utrzymanie w gotowości będzie podatników kosztować kilka milionów koron rocznie. Zakup jest częścią projektu związanego ze zwiększonym zagrożeniem bezpieczeństwa kraju. Zrobiono to odstępując od prawa i raczej nie dowiemy się więcej niż, że tworzone jest w Szwecji centrum koordynacji uruchamiane na okoliczność sytuacji kryzysowych na wzór “situation room” w Białym Domu czy brytyjskiego “cabinet office briefing room”. Robin Zachari wyraził nadzieję, że może komputer lepiej będzie się sprawiał od Henrika Landerholma.

To, że Henrik Landerholm jest nie do ruszenia podsumowała trafnie Karina Cubilla:

“Wysoko postawione osoby mogą liczyć na wsparcie przyjaciół. Zwłaszcza jeśli ten przyjaciel nazywa się Ulf Kristersson”.

Henrik Landerholm podróżował do partnerki na koszt podatnika?

Gdy sądziliśmy, że w sprawie Henrika Landerholma nic już nas nie zaskoczy, “Aftonbladet” ujawnił, że doradca Ulfa Kristerssona odwiedzał swoją partnerkę w Berlinie co najmniej 9 razy podczas służbowych podróży. W marcu 2024 Henrik Landerholm był w Berlinie na spotkaniu z doradcą ds. bezpieczeństwa Olafa Scholza, ale zamiast wrócić do Szwecji spędził weekend w Berlinie. Miesiąc później znowu wybrał się w podróż służbową do Berlina, chociaż częściowo spędził tam czas prywatnie. W maju znowu był na spotkaniu z niemieckim doradcą ds. bezpieczeństwa i ponownie spędził tam weekend prywatnie. Rzecz w tym, że jeśli ktoś chce połączyć podróż służbową z prywatną, to powinien za nią zapłacić. Takie rozwiązanie ma przeciwdziałać nadużyciom i wykorzystywaniu pieniędzy na podróże służbowe do celów prywatnych. “Aftonbladet” ujawnił, że również na stanowisku szefa Myndigheten för psykologiskt försvar (Psychological Defence Agency) Landerholm bywał w Berlinie, łącząc podróże służbowe z prywatnymi. Henrik Landerholm od objęcia stanowiska doradcy odbył około 40 podróży, niemal jedna czwarta z nich miała miejsce w Berlinie.

Landerholm wyjaśniał w komentarzu dla “Aftonbladet”, że rzeczywiście zdarzyło mu się kilkakrotnie rezerwować podróż na służbowe spotkanie przez Berlin albo kończył podróż w Berlinie zamiast w Sztokholmie, ale gdy mu zwrócono uwagę, że taka podróż nie może być rozliczona jako służbowa, to poprosił o potrącenie mu jej z wynagrodzenia. Ale do potrąceń za 2 podróże doszło dopiero po tym jak reporterzy “Aftonbladet” zaczęli dopytywać o to kto płacił za te wyjazdy. Według gazety, doradca zwrócił koszty za 2 połączenia lotnicze w kwocie 7 500 koron i za bilet kolejowy w cenie 1 638 koron. W ramach swoich służbowych podróży Henrik Landerholm, który zarabia miesięcznie 110 000 koron rozliczył nawet bilet jednorazowy w komunikacji miejskiej w Berlinie, który kosztował 37 koron. Viktor Barth-Kron na łamach Expressen.se stwierdził, że gdyby Landerholm z taką skrupulatnością dbał o tajne dokumenty jak o kwitki potrzebne do rozliczenia podróży, to nie byłoby afery. Gdy partnerka Landerholma przeprowadziła się do Sztokholmu doradca premiera przestał latać do Berlina.

Przypomniała mi się przy okazji pierwsza podróż zagraniczna Donalda Tuska do Ameryki Południowej na koszt podatnika za 1,6 mln zł, w którą udał się z żoną, w celach służbowych, ale tylko 2 z 6 dni miały charakter ściśle roboczy. I pamiętam ówczesne zarzuty o zamienianie rządu w biuro podróży.

Tymczasem, gdy szwedzkie media ujawniły, że Landerholm mógł wykorzystywać podróże służbowe do spotykania się ze swoją partnerką, postanowiono sprawdzić, czy rozliczył się poprawnie również z wyjazdów jeszcze z okresu, w którym kierował agencją obrony psychologicznej. Jak podała gazeta “Nya Wermlands-Tidningen”, na którą powoływał się SVT Landerholm 8 razy poleciał służbowo do Berlina lub przez Berlin a jego wyjazdy w sumie kosztowały podatnika 41 127 koron. A agencja nie była w stanie przedłożyć dziennikarzom dokumentów uzasadniających jego służbowe wizyty w Berlinie.

Jak długo premier będzie bronił przyjaciela?

Peter Hultqvist komentując kolejną aferę stwierdził, że naprawdę najwyższa pora, żeby Landerholm spakował swoje rzeczy i opuścił regeringskansliget. “Game over” – dodał. Szefowa partii Lewicy Nooshi Dadgostar w komentarzu dla SVT napisała:

“Zaufanie do Landerholma zostało całkowicie wyczerpane i musi on natychmiast zakończyć swoje obowiązki, o czym informowaliśmy już w zeszłym tygodniu. Premier musi zdać sobie sprawę, że bezpieczeństwo narodowe jest ważniejsze niż stare przyjaźnie”.

Elfva Barrio, szefowa związku studentów socjaldemokratycznych przypomniała na X, że dziwne jest, że Landerholm nadal zajmuje stanowisko i dodała, że przecież “nepotyzm jest czymś obcym w Szwecji”. Jonna Sima Bank na X zastanawiała się “jak duża jest cierpliwość Kristerssona do jego doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego?”.

Na ciekawy aspekt zwrócił uwagę Torbjörn Nilsson w podcaście “Politiken” stwierdzając, że przecież kolejne wpadki Landerholma mogą być odbierane jako kłopotliwe politycznie, bo jak traktować osobę, której podlega bezpieczeństwo kraju jako godną zaufania, skoro potrafi zapomnieć tajne dokumenty zawierające ważne dla bezpieczeństwa Szwecji informacje. I jak zagraniczne służby bezpieczeństwa mają ufać jemu, a w dalszej kolejności Szwecji?

Nawet moderaci mają dość afery Landerholma

Po kolejnej wpadce Landerholma w końcu wyczerpała się też cierpliwość do niego w samej partii. Moderaci zaczęli podnosić krytyczne głosy pod jego adresem. Wiele osób było bardzo sfrustrowanych sytuacją, ale ze względu na bliską przyjaźń z premierem i fakt, że Landerholm jest bratem sekretarz partii, każdy zdawał sobie sprawę, że zapłaciłby głową za nazwanie rzeczy po imieniu – tak brzmiał przekaz partyjny według anonimowego źródła SVT. Inna wysoko postawiona osoba w partii Moderatów określiła sytuację w związku z przyjaźnią pomiędzy panami “pinsamt” – “żenującą”. Inne anonimowe źródło SVT w Moderatach mówiło, że w partii ludzie powtarzają słowa Magdaleny Andersson o tym, że nawet nie wywiesił kartki z rekrutacją w recepcji, co tylko potwierdza atmosferę wokół afery. Komentator polityczny SVT Mats Knutson podsumowując wydarzenia stwierdził, że Henrik Landerholm jest “coraz większym politycznym problemem premiera Ulfa Kristerssona” i że przypomina statek, który przewrócił się zanim opuścił port. Po kolejnej aferze poproszono premiera o odniesienie się do niej i Ulf Kristersson odpowiedział bardzo w swoim stylu

“Należy postępować właściwie i nie wolno postępować źle”.

Ulf Kristersson

Ale, że ludzie, którymi się otacza źle postępują przejdzie do historii. PM Nilsson, którego Ulf Kristersson wybrał 27 października 2022 na sekretarza stanu, odszedł z hukiem już 26 stycznia 2023. Okazało się, że łowił objęte ochroną węgorze i okłamał Policję. Anna Kinberg Batra, którą mianował wojewodą porządziła od 1 marca 2023 do 3 października 2024 i odeszła z hukiem, bo zatrudniła ludzi po znajomości. Komentatorka polityczna Annie Reuterskiöld w podcaście “Älskade politik” podkreśliła, że to rzuca cień na decyzje premiera.

Język bagatelizujący kolejne incydenty

Język, którym premier posługiwał się w całej aferze Landerholma i obraz jaki chciała przekazać opinii publicznej kancelaria prezesa rady ministrów stał się przedmiotem analizy ekspertów ds. sytuacji kryzysowych. Jeanette Fors-Andrée podczas rozmowy w Morgonstudio SVT zwróciła uwagę, że Ulf Kristersson używał najczęściej na nazwanie wpadek Landerholma słowa “slarv” – co można przetłumaczyć jako “nieostrożność”, ale też “nieuważność”. Polskie radio pisało o “roztargnionym doradcy premiera” a Charles Szumski na łamach Euractiv użył słowa “niezdarny”. Jeanette Fors-Andrée podkreśliła, że każdemu może się zdarzyć popełnić błąd, ale jeśli ktoś nieustannie popełnia te same błędy, to nie można tego nazywać nieostrożnością czy nieuważnością. W takiej sytuacji mamy do czynienia z osobą niedojrzałą do pełnienia powierzonej jej roli – dodała ekspertka. Z jej wnioskami zgodził się Charlie Stjernberg, również ekspert ds. sytuacji kryzysowych, podkreślał, że gdyby adwokat zapomniał zabrać ze sobą poufne dokumenty i zostawił je gdzieś bez nadzoru, wówczas groziłoby mu postępowanie dyscyplinarne w naczelnej radzie adwokackiej. I dodał, że przyjaźń pomiędzy Landerholmem a Kristerssonem najwyraźniej nie sprzyjała bezstronnej ocenie sytuacji. Nie można więc takiego zachowania nazywać nieostrożnością, bo jest to ewidentnie zaniedbanie obowiązków zawodowych. Oboje oczekiwaliby, żeby w przyszłości w analogicznej sytuacji rząd podjął natychmiast zdecydowane kroki.

Säpo zajęło się aferą Landerholma

Ale sprawy zaszły na tyle daleko, że Landerholmem w końcu zainteresowało się Säpo. Jak ujawnił Leif Brännström na łamach “Expressen” nie wszczęto wprawdzie dochodzenia karnego, tylko gromadzone są materiały, które posłużą do oceny, czy należy rozpocząć dochodzenie wstępne. Jeden ze słuchaczy podcastu “Politiken” zastanawiał się, czy jest już po Landerholmoe, skoro pisze o nim sam Leif Brännström? A to największa gwiazda szwedzkiego dziennikarstwa i reporter, który dostarczył w jej historii najbardziej gorące newsy. To on jako pierwszy doniósł o zastrzeleniu Olofa Palmego. To on jako pierwszy napisał o aferze z kupnem domu przez Ebbę Busch. To on ujawnił, że Mona Sahlin opłacała ze służbowej karty prywatne zakupy, w tym 2 opakowania czekoladek Toblerone. Ale akurat w tym ostatnim przykładzie nie udowodniono jej popełnienia przestępstwa, co więcej okazało się, że Mona Sahlin zwróciła o 15 000 koron za dużo, co świadczyło, że zasady korzystania z karty służbowej faktycznie były wtedy niejasne. Niestety kosztowało ją to utratę stanowiska wicepremiery, a Mona Sahlin była też w tym czasie wymieniana jako kandydatka na premierę Szwecji, więc gdyby nie ta afera, na długo przed Magdaleną Andersson zostałaby nią. A to, że wtedy odeszła sprawiło, że premierem został Göran Persson. Leif Brännström ujawnił też, że regeringskansliet zajęło 673 dni zarejestrowanie dokumentu w sprawie afery Landerholma. Nils Funcke przypomniał, że zgodnie z prawem należało decyzję kancelarii prezesa rady ministrów zarejestrować tego samego dnia, w którym zapadła wraz z wszelkimi dokumentami, notatkami w tej sprawie a de facto została zarejestrowana dopiero, gdy dziennikarz poprosił o wyciąg z rejestru.

Czas działa na niekorzyść Säpo, bo najpóźniej do trzeciego tygodnia marca musi zapaść decyzja w tej sprawie. Kara w takiej sytuacji to grzywna lub więzienie do maksymalnie roku. Leif Brännström, który pisał o tym na łamach Expressen.se podaje, że istnieje też obszerna, czterostronicowa notatka na temat Landerholma datowana na 21 marca 2023 sporządzona przez szefa bezpieczeństwa w regeringskansliet, który jednak ocenił, że incydent nie wymaga powiadamiania Säpo. Fredrik Agemark wcześniej pracował w Säpo, więc jest osobą doświadczoną. Służby milczą i odmawiają komentarza w sprawie Landerholma.

Landerholm odchodzi ze stanowiska

W poniedziałek, 27 stycznia 2025 Henrik Landerholm podał do publicznej wiadomości, że rezygnuje ze stanowiska doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego w związku z rozpoczęciem 22 stycznia postępowania wstępnego w jego sprawie z artykułu dotyczącego “naruszenia bezpieczeństwa Szwecji”. Stwierdził, że zarówno on, jak i premier byli zgodni, że “w takich okolicznościach nie może wykonywać swoich obowiązków”.

Na X opublikował nitkę wpisów. Poinformował, że ponieważ toczy się przeciwko niemu postępowanie, to nie będzie się publicznie już wypowiadał w tej sprawie. Dodał, że:

“Pozostawia najważniejsze i najbardziej wymagające zadanie jego życia w najtrudniejszej sytuacji dla bezpieczeństwa Europy i Szwecji oczywiście z wielkim smutkiem.”

Afera Landerholma

Do jego decyzji odniósł się w pisemnym komentarzu dla SVT Ulf Kristerssona: “Jak już mówiłem, ważne jest, żeby nie być nieostrożnym i nie popełniać błędów. Teraz może rozpocząć się postępowanie prawne.” Komentator polityczny SVT Mats Knutson stwierdził, że afera Landerholma oznacza dla premiera “utratę prestiżu” zważywszy, że idea powołania stanowiska doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego była obietnicą wyborczą Moderatów i miała usprawnić zarządzanie kryzysowe a dodatkowo miała stać się flagową kwestią, dzięki której partia chciała zapisać się na kartach historii. Afera Landerholma z pewnością przejdzie do historii wraz z rozbuchaną administracją i 70 urzędnikami, których zatrudnił, czy jak zwrócił uwagę Torbjörn Nilsson przesunął z innych kancelarii, kwestionowano jednak zbyt dużą liczbę personelu. Dodatkowo Henrik Landerholm stworzył dwie nowe komórki. W jednej zgromadzono wszystkie służby, które w ramach różnych urzędów zajmują się działalnością szpiegowską. Drugą dotyczącą analizy strategicznej Maggie Strömberg określiła czymś w rodzaju wewnętrznego think tanku i powiedziała, że ludzie śmieją się, że będą tam pracować tęgie głowy od wielkich idei. Peter Hultqvist zastanawiał się nad efektywnością nowej organizacji, którą stworzył Landerholm i dopytywał jakiego rodzaju nowe analizy przygotowuje, których służby nie robiły wcześniej. Maggie Strömberg odbierała ten komentarz jako sygnał ze strony Socjaldemokracji, że być może partia nie będzie chciała przedłużać działalności organizacji po wygraniu wyborów.

Szara eminencja premiera: Johan Stuart

We wtorek, 28 stycznia 2025 gazeta “Dagens Nyheter” ujawniła, że Johan Stuart (ur. 1981), sekretarz stanu premiera Ulfa Kristerssona znał dużo wcześniej wpadki Landerholma. Dziennikarka “Dagens Nyheter” w podcaście “Älskade politik” określiła go szarą eminencją i prawą ręką Ulfa Kristerssona. Panowie spotkali się dawno temu, pracowali razem już, gdy Ulf Kristerssona był radnym Sztokholmu. Takie osoby w szwedzkiej polityce filtrują informacje, które należy przekazać ich szefom, po to, żeby w razie wpadki szef mógł się bronić swoją niewiedzą o danej sprawie. Ratował więc tyłek Kristerssonowi.

Czy usłyszymy jeszcze o Landerholmie?

Daniel Swedin prorokował, że typowa dla elit sieć kontaktów wyciągnie Landerholma z tarapatów oferując mu miękkie lądowanie, że:

“znowu gdzieś wypłynie. W koncernie zarządzającym prywatnymi szkołami. W sektorze zbrojeniowym. Albo może w Oxfordzie”.

Bo jak dodał dziennikarz “Arbetet”, gdyby takie numery jak on, wykręcał zwykły śmiertelnik, to już dawno zapłaciłby srogo za swoje błędy. Afera Landerholma może zaszkodzić zarówno Moderatom, ale też przyczynić się do spadku zaufania społeczeństwa do polityków. Bo skoro Landerholm miał kompetencje, żeby zostać pierwszym w historii kraju doradcą ds. bezpieczeństwa narodowego, to nie powinien być traktowany inaczej tylko dlatego, że jest bliskim przyjacielem premiera.

Czy sprawiedliwość dosięgnie Landerholma? Anders Lindberg na łamach Aftonbladet.se napisał, że w Szwecji

“nie skandale polityczne kończą kariery polityków, lecz to jak podczas nich zarządzano sytuacją kryzysową”.

Anders Lindberg

Prokurator (chefsåklagare) Per Lindqvist w komentarzu dla SVT powiedział, że “bada, czy istnieje możliwość pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej”. Ale zarówno Anders Lindberg, jak i Nils Funcke uważali, że aferą Landerholma powinien zająć się JO – Rzecznik Praw Obywatelskich, podobnie jak to zrobił w sprawie Anny Kinberg Batry. W związku z tym, że Landerholm sam złożył wypowiedzenie, to nie otrzyma żadnej odprawy, ale ma sześciomiesięczny okres wypowiedzenia a to oznacza, że dostanie przez pół roku w sumie 660 000 koron z pieniędzy podatników na szukanie nowej pracy. W dodatku jest “fajny” jak go określiła Maggie Strömberg i “zabawny” jak określiła go reporterka “Dagens Nyheter” co też pomaga w szukaniu pracy. Maggie Strömberg opowiedziała, że spędziła z nim lot, towarzysząc kiedyś administracji rządowej i doświadczyła jego uroku. Dodała, że Landerholm nie jest zwykłym urzędnikiem. Ma też “ekscentryczny rys”, na co zwróciła uwagę w podcaście “Älskade politik” dziennikarka “Dagens Nyheter” Ewa Stenberg mówiąc, że lubi eleganckie ubrania. A gdy spotkała go po raz pierwszy w Północnym Afganistanie miał na sobie rzucający się w oczy tweedowy garnitur.

Kolejny incydent z Landerholmem

Wiedziałam, że będę aktualizować artykuł o Landerholmie, ale spodziewałam się, że podam wynik śledztwa w jego sprawie a nie informację o ujawnieniu kolejnego incydentu z jego udziałem. 25 lutego 2025 telewizja publiczna SVT podała powołując się na dane „Dagens Nyheter”, że Henrik Landerholm 12 grudnia 2024 zgłosił departamentowi bezpieczeństwa w Regeringskansliet, że zgubił tego dnia swój „tjänstekort”, czyli identyfikator i „passerkort”, czyli kartę, którą otwierał drzwi. Jeśli jego identyfikator zawierał też odręczny podpis, to robi się niewesoło. Tę sprawę zgłosił tym razem Policji. W mailowym komentarzu przesłanym gazecie wyjaśnił, że i karta, i identyfikator znalazły się.

Pozew przeciwko Landerholmowi

Do Attunda tingsrätt – Sądu Rejonowego w Attunda wniesiono pozew przeciwko Henrikowi Landerholmowi oskarżonemu o „vårdslöshet med hemlig uppgift” – zaniedbanie w zakresie informacji tajnych. Chefsåklagare (prokurator) Per Lindqvist stwierdził, że

„Nie mieliśmy jeszcze osoby tak wysoko postawionej, której zostały postawione tego rodzaju zarzuty”.

Hans Rosén w podcaście Älskade politik zastanawiał się jakim cudem „regeringskansliet” – kancelaria prezesa rady ministrów uznała, że incydentu ze zostawionymi w szafce tajnymi dokumentami nie trzeba zgłaszać policji bezpieczeństwa?

Jak 11 marca 2025 podała telewizja publiczna SVT zgodnie z aktem oskarżenia dokumenty, które sklasyfikowano jako tajne, zostały znalezione dodatkowo w niezamkniętej szafce przez sprzątaczkę pochodzącą z Gruzji, która już opuściła Szwecję i wróciła do swojego kraju. Susanna Kierkegaard w podcaście Åsiktskorridoren dodała, że kilka miesięcy potem kobieta otrzymała 15 000 koron od obywatela Rosji, który ma związki z przywództwem środowisk ekstremistów islamskich. Dodatkowo dokumenty przeleżały w otwartej szafce 2 noce zanim zostały przez nią przekazane pracownikowi Regeringskansliet – Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Zastanawiając się jak bardzo afera z Landerholmem zaszkodzi Ulfowi Kristerssonowi i Moderatom Anders Lindberg powiedział, że:

„w pewnych kręgach panuje kultura i najwyraźniej Ulf Kristersson jest częścią tej kultury a polega ona na zatrudnianiu kumpli i chronieniu ich za wszelką cenę”.

A to według niego będzie niechlubną spuścizną po Kristerssonie w historii Szwecji. Tym bardziej niesmaczne jest to, że jak poinformowała Ulrica Schenström w podcaście Åsiktskorridoren, Henrik Landerholm pomimo prowadzonego przeciwko niemu śledztwu dostał nową pracę w kancelarii Moderatów, czyli jak podejrzewał Daniel Swedin wylądował miękko i bezpiecznie.

Henrik Landerholm we wpisie na X twierdził, że zostawił dokumenty w zamkniętej szafce, i że zostały znalezione przez jego współpracownika. Podczas przesłuchania zaprzeczał jakimkolwiek nieprawidłowościom z jego strony i oświadczył, że sprawa z jego perspektywy została już przeanalizowana przez pracodawcę.

Ulf Kristersson musi odejść

Ekspert rządowy Krister Thelin zwrócił się publicznie do premiera Ulfa Kristerssona na X apelując do niego, żeby podał się do dymisji. Kristerowi Thelinowi wielokrotnie zlecano opracowanie ekspertyz dotyczących zmian prawa, aktualnie przygotowuje rekomendacje dla krajowej strategii dotyczącej zakazu żebrania w Szwecji. Jest byłym sędzią sądu najwyższego i byłym sekretarzem stanu w departamencie sprawiedliwości w rządzie Carla Bildta. W rozmowie z „Expressen”, na którą powoływała się SVT określił aferę z Landerholmem obciążeniem dla partii dając do zrozumienia, że trudno będzie wygrać kampanię przedwyborczą, jeśli ciągle ten temat będzie wałkowany. Kristerssona ocenił jako dobrego premiera, ale jako błąd określił mianowanie przez niego jego przyjaciela na tak eksponowane stanowisko, zwłaszcza, że Moderaci innym partiom często zarzucali rekrutacje po znajomości. A jeśli zapadnie wyrok skazujący i Landerholm będzie się od niego odwoływał, to media będą tę sprawę raportować a afera Landerholma będzie żyła dalej, dając opozycji preteksty do atakowania Moderatów. Krister Thelin sugerował, żeby Ulfa Kristerssona zastąpił minister sprawiedliwości Gunnar Strömmer, którego znał i cenił sobie. Panowie razem założyli fundację Centrum för rättvisa. W komentarzu dla SVT Moderaci odcięli się jednak od wpisów Thelina podkreślając, że każdy odpowiada za swoje poglądy.

Viktor Barth-Kron na łamach Expressen.se twierdził, że dymisja przysłużyłaby się Ulfowi Kristerssonowi, bo zapisałby się w historii partii jako lider, który poprowadził ponownie Moderatów do rządzenia, zrealizował najważniejszy postulat Moderatów obniżając podatki i obalił teorię o śmierci liberalnego konserwatyzmu. Ale podczas marcowego kongresu Moderatów „Sverigemötet” w Karlstad nic nie wskazywało na to, że partia szykuje zmianę lidera.

Nowy doradca ds. bezpieczeństwa odchodzi ze stanowiska po niecałej dobie

W czwartek, 8 maja 2025 premier Ulf Kristersson zaprezentował nową osobę na stanowisku doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego. Został nim Tobias Thyberg (l. 49). To doświadczony dyplomata. Pracował w ambasadach w Washington DC, w Moskwie, New Delhi. Był ambasadorem Szwecji w Afganistanie w latach 2017 – 2019, ambasadorem Szwecji w Ukrainie, gdy wybuchła wojna aż do 2023, a potem szefem departamentu ds. Europy Wschodniej i Azji Centralnej w ministerstwie spraw zagranicznych. Stanowisko miał objąć natychmiast i od razu wziąć udział w spotkaniu na szczycie w Oslo dotyczącym współpracy regionalnej w zakresie obrony – Joint Expeditionary Force (JEF), któremu przewodniczył premier Norwegii Jonas Gahr Støre, ale wieczorem tego samego dnia Regeringskansliet – Kancelaria Prezesa Rady Ministrów przekazała informację, że Tobias Thyberg został odsunięty od obowiązków. Stało się to tuż po tym jak dziennikarze „Dagens Nyheter” zaczęli zadawać pytania na temat zdjęć, które wydawały się być zdjęciami nowego doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego, a miały wrażliwy charakter. Sekretarz stanu Ulfa Kristerssona Johan Stuart przekazał pisemny komentarz gazecie wyjaśniając w nim, że w związku z nowymi, dotąd nieznanymi dla Regeringskansliet informacjami na temat Tobiasa Thyberga, zostanie on odsunięty od obowiązków aż do wyjaśnienia sprawy z departamentem ds. bezpieczeństwa. Jak podał „Dagens Nyheter”, tuż po północy z czwartku na piątek 9 maja Tobias Thyberg przekazał informację, że odchodzi ze stanowiska ze skutkiem natychmiastowym. Wyjaśnił, że chodziło o zdjęcia, które kiedyś zamieścił na portalu randkowym Grindr.

Reporter polityczny SVT Kristoffer Törnmalm komentując sytuację słusznie stwierdził, że w oczach opinii publicznej może to trochę wyglądać tak, jakby administracja Ulfa Kristerssona nie miała do końca kontroli nad tym, z kim współpracuje.

W poniedziałek, 11 sierpnia 2025 gazeta „Dagens Nyheter” ujawniła, że dokumenty z afery Landerholma zawierały informacje o startegii Szwecji wobec Turcji, gdy ta ubiegała się przez o członkostwo w NATO. Została ona zaprezentowana podczas tajnego spotkania Henrika Landerholma z doradcą ds. bezpieczeństwa narodowego USA za prezydentrury Joe Bidena Jakiem Sullivanem. Informacje były objęte klauzulą bezpieczeństwa zarówno przez Säkerhetspolisen, jak i Försvarsmakten. I to one znajdowały się w otwartej szafce, zostały znalezione przez sprzątaczkę, która otrzymała 15 000 koron od osoby z rosyjskim obywatelstwem i powiązaniami z islamistycznymi środowiskami. Nie wiadomo, czy pieniądze miały jakikolwiek związek ze znalezionymi dokumentami. Proces przeciwko Landerholmowi rozpocznie się 18 sierpnia. Henrik Landerholm zaprzecza popełnieniu przestępstwa. Premier Ulf Kristersson poproszony o skomentowanie nowych doniesień powiedział, że wie o postawionych zarzutach i o zaplanowanym procesie sądowym, ale nie może i nie powinien wtrącać się ani komentować sprawy.

Koalicja rządząca odrzuca wniosek opozycji o zbadanie afery Landerholma

Sekretarz partii Socjaldemokracji Tobias Baudin w artykule na łamach „Aftonbladet” opublikowanym pod koniec października 2025 podkreślał, że społeczeństwo ma prawo do poznania prawdy w sprawie afery Landerholma, zwłaszcza, że pomimo kolejnych incydentów premier Ulf Kristersson „krył swojego przyjaciela”.

Sprawa Landerholma trafiła do sądu rejonowego, a następnie do sądu najwyższego. Tobias Baudin stał na stanowisku, że o ile zrozumiałe było, że Komisja Konstytucyjna wstrzymała badanie afery ze względu na toczący się proces, to nic nie pozostaje na przeszkodzie, żeby aktualnie wrócić do sprawy i zająć się tymi jej częściami, które nie zakłócałyby pracy sądu. Z tego powodu partie opozycyjne wystąpiły z wnioskiem, żeby niezależni politycznie urzędnicy ocenili, czym już mogłaby się zająć Komisja, ale koalicja rządząca przy wsparciu Szwedzkich Demokratów, wykorzystując swoją przewagę w Komisji odrzuciła ten wniosek. Tobias Baudin napisał, że tylko ten, kto ma trupa w szafie tak się zachowuje. Czy Baudin ma rację?

Afera Landerholma jest największą współczesną aferą w zakresie bezpieczeństwa Szwecji. Udział premiera jest w niej dwuznaczny. A fakt, że reorganizacja struktur bezpieczeństwa państwa od dawna jest forsowana przez Moderatów jedynie mnoży pytania i podejrzenia. A mam też własne, na podstawie tego jak kolejne partie reorganizowały polskie służby wywiadowcze i do czego ten bałagan wykorzystywały.

Buycoffee.to

Buycoffee.to/szkicenordyckie

LH.pl

Z moim partnerskim kodem rabatowym LH-20-57100 u polskiego dostawcy hostingu: https://www.lh.pl, otrzymasz obniżony koszt hostingu w pierwszym roku o 20% a ja prowizję tak długo jak jesteś ich klientem / klientką.

Źródła – Afera Landerholma:

  1. Per Bill, Ulf Kristersson, Henrik Landerholm „Moderaterna bör leva som de lär”, 31.12.1998. Dostęp: 29.01.2025, godz. 14:00. Link: https://www.svensktidskrift.se/per-bill-ulf-kristersson-henrik-landerholm-moderaterna-bor-leva-som-de-lar/.
  2. TT „Han ska leda det psykologiska försvaret”, 15.10.2021. Dostęp: 14.01.2025, godz. 15:36. Link: https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/G3wOzQ/han-ska-leda-det-psykologiska-forsvaret.
  3. TT „Generaldirektör mejlade hemliga uppgifter”, 17.02.2022. Dostęp: 14.01.2025, godz. 15:00. Link: https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/7dMpR3/generaldirektor-mejlade-hemliga-uppgifter.
  4. TT „Landerholm blir Sveriges säkerhetsrådgivare”, 11.11.2022. Dostęp: 14.01.2025, godz. 14:14. Link: https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/wAg7zA/han-blir-sveriges-forsta-sakerhetsradgivare.
  5. Johanna Alskog „Henrik Landerholm behåller gd-lönen”, 26.01.2023. Dostęp: 13.01.2025, godz. 00:13. Link: https://www.altinget.se/sakerhet/artikel/henrik-landerholm-behaaller-gd-lonen.
  6. TT „Statsminister Kristersson grillas i KU”, 28.04.2023. Dostęp: 14.01.2025, godz. 15:20. Link: https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/APQgKM/kristersson-grillas-i-ku.
  7. Natalie Radlovacki „Landerholms medarbetare säkerhetsprövades inte vid inlån till ny tjänst”, 5.12.2024. Dostęp: 12.01.2025, godz. 21:18. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/landerholms-medarbetare-sakerhetsprovades-inte.
  8. Susanna Kierkegaard „Kristersson gör samma fel som Kinberg Batra”, 6.12.2024. Dostęp: 12.01.2025, godz. 22:40. Link: https://www.aftonbladet.se/ledare/a/rPeVB3/henrik-landerholm-gor-samma-misstag-som-anna-kinberg-batra.
  9. TT „Nationell rådgivare glömde mobilen”, 11.12.2024. Dostęp: 14.01.2025, godz. 14:07. Link: https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/GyeW5l/nationell-radgivare-glomde-mobilen.
  10. TT, Linnea Carlén „Säkerhetsrådgivare Henrik Landerholm glömde hemliga dokument”, 8.01.2025. Dostęp: 12.01.2025, godz. 20:47. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/sakerhetsradgivare-henrik-landerholm-glomde-hemliga-dokument.
  11. TT „Säkerhetsrådgivare glömde hemliga dokument”, 8.01.2025. Dostęp: 14.01.2025, godz. 13:46. Link: https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/25JwjB/sakerhetsradgivare-glomde-hemliga-dokument.
  12. Nils Jönsson, Julia Lindvall „Peter Hultqvist (S): Kallar statsminister Ulf Kristersson (M) till försvarsutskottet”, 10.11.2025. Dostęp: 16.01.2025, godz. 16:41. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/peter-hultqvist-s-kallar-statsminister-ulf-kristersson-m-till-forsvarsutskottet.
  13. Olle Bengtsson, John Granlund, Karin Airaksinen „Statsminister Ulf Kristersson om säkerhetsrådgivaren Henrik Landerholms missar: Får inte hända igen”, 12.01.2025. Dostęp: 12.01.2025, godz. 20:31. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/statsminister-ulf-kristersson-om-sakerhetsradgivaren-henrik-landerholms-missar-far-inte-handa-igen.
  14. Henrik Landerholm, Wikipedia. Dostęp: 12.01.2025, godz. 22:29. Link: https://sv.wikipedia.org/wiki/Henrik_Landerholm.
  15. Karin Runblom „Landerholm om kvarglömda handlingarna: ”Har ingen ursäkt”, 12.01.2025. Dostęp: 12.01.2025, godz. 23:25. Link: https://sverigesradio.se/artikel/landerholm-om-kritiken-en-period-med-hard-arbetsbelastning.
  16. Frida Willander, Jens B Nordström „Ulf Kristersson om sekretessmissen: ”Det får inte återupprepas”, 12.01.2025. Dostęp: 12.01.2025, godz. 23:32. Link: https://www.tv4.se/artikel/5DjCp1wqXRtha3pt7bI7kI/kristersson-om-landerholms-sekretessmiss-det-far-inte-aterupprepas.
  17. TT „Kristersson: Inga skäl att ifrågasätta hantering”, 12.01.2025. Dostęp: 12.01.2025, godz. 23:36. Link: https://www.folkbladet.nu/2025-01-12/kristersson-inga-skal-att-ifragasatta-hantering-82ebe.
  18. Susanna Kierkegaard „Landerholm drullar bort rikets hemligheter”, 12.01.2025, godz. 14.01.2025, godz. 9:26. Link: https://www.aftonbladet.se/ledare/a/bmo2rl/henrik-landerholm-drullar-bort-rikets-hemligheter.
  19. Karina Cubilla „I Ulf Kristerssons Sverige är det värre att ta hem matrester än att slarva med hemliga papper”, 14.01.2025. Dostęp: 14.01.2025, godz. 14:50. Link: https://arbetet.se/2025/01/14/i-ulf-kristerssons-sverige-ar-det-varre-att-ta-hem-matrester-an-att-slarva-med-hemliga-papper/.
  20. Robin Zachari „DEBATT: Kristerssons kompis får slarva mer än andra”, 14.01.2025. Dostęp: 16.01.2025, godz. 13:44. Link: https://www.expressen.se/debatt/kristerssons-kompis–far-slarva-mer-an-andra/.
  21. TT, Julia Lindvall, Nils Jönsson „Utskott säger nej – kallar inte statsministern”, 16.01.2025. Dostęp: 16.01.2025, godz. 15:11. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/utskott-sager-nej-kallar-inte-statsministern.
  22. Olle Bengtsson „Mats Knutson: Henrik Landerholm har blivit en belastning för statsministern”, 12.01.2025. Dostęp: 16.01.2025, godz. 16:53. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/mats-knutson-henrik-landerholm-har-blivit-en-belastning-for-statsministern.
  23. Kristoffer Örstadius, Hugo Lindkvist „Tidöpartierna sätter stopp för att kalla statsministern till försvarsutskottet”, 16.01.2025. Dostęp: 16.01.2025, godz. 21:23. Link: https://www.dn.se/sverige/tidopartierna-satter-stopp-for-att-kalla-statsministern-till-forsvarsutskottet/.
  24. Håkan A Bengtsson „Landerholm och hans minidepartement”, 16.01.2025. Dostęp: 29.01.2025, godz. 21:08. Link: https://www.dagensarena.se/opinion/landerholm-har-belonats-med-ett-litet-minidepartement/.
  25. TT, Hedvig Eriksson, Marcus Admund Funck „Säkerhetsrådgivaren Henrik Landerholm reste för skattepengar”, 20.01.2025. Dostęp: 20.01.2025, godz. 14:38. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/sakerhetsradgivaren-reste-for-skattepengar.
  26. Fredrik Björkman, Olof Svensson „Henrik Landerholm lät skattebetalarna stå för privata utlandsresor”, 20.01.2025. Dostęp: 20.01.2025, godz. 14:59. Link: https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/lwbmdy/sakerhetsradgivaren-henrik-landerholm-lat-skattebetalarna-sta-for-privata-resor-till-berlin.
  27. Marcus Admund Funck
  28. Kristoffer Törnmalm „M-kritiken mot Landerholm: ”Jättefrustrerande”, 20.01.2025. Dostęp: 20.01.2025, godz. 21:33. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/m-kritiken-mot-landerholm-jattefrustrerande.
  29. Daniel Swedin „Du betalar när Henrik Landerholm slarvar”, 20.01.2025. Dostęp: 20.01.2025, godz. 21:48. Link: https://arbetet.se/2025/01/20/du-betalar-nar-henrik-landerholm-slarvar/.
  30. Viktor Barth-Kron „Det är Henrik Landerholms rutiner som är problemet”, 20.01.2025. Dostęp: 20.01.2025, godz. 22:59. Link: https://www.expressen.se/kronikorer/viktor-barth-kron/det-ar-henrik-landerholms-rutiner-som-ar-problemet/.
  31. Podcast “Åsiktskorridoren”, odcinek “Landerholm försökte förena nytta med nöje”, 21.01.2025.
  32. Leif Brännström „Åklagarna har tiden emot sig i fallet Landerholm”, 21.01.2025. Dostęp: 23.01.2025, godz. 12:52. Link: https://www.expressen.se/nyheter/sverige/aklagarna-har-tiden-emot-sig-i-fallet-landerholm/.
  33. Kristoffer Örstadius „Kvarglömd anteckningsbok skickades med taxibud”, 22.01.2025. Dostep: 22.01.2025, godz. 16:50. Link: https://www.dn.se/direkt/2025-01-22/kvarglomd-anteckningsbok-skickades-med-taxibud/.
  34. Marcus Admund Funck, Alexander Norén, Edith Lindvall „Statsministern om Landerholm: De som är proffs får bedöma”, 22.01.2025. Dostęp: 23.01.2025, godz. 12:09. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/statsministern-om-landerholm-de-som-ar-proffs-far-bedoma.
  35. Leif Brännström „Säpo granskar Henrik Landerholms slarv med hemliga handlingar”, 22.01.2025. Dostęp: 23.01.2025, godz. 12:24. Link: https://www.expressen.se/nyheter/sverige/sapo-granskar-henrik-landerholms-slarv-med-hemliga-handlingar/.
  36. Podcast „Det politiska spelet”, odcinek 557. „Landar Landerholm på fötterna?”, 23.01.2025. Link: https://www.sverigesradio.se/avsnitt/557-landar-landerholm-pa-fotterna.
  37. Charles Szumski „The bumbling aide who embarrassed Sweden’s PM”, 24.01.2025. Dostęp: 29.01.2025, godz. 11:18. Link: https://www.euractiv.com/section/politics/news/the-bumbling-aide-who-embarrassed-swedens-pm/.
  38. TT „Myndighet ska granska Landerholms resor”, 25.01.2025. Dostęp: 25.01.2025, godz. 11:56. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/myndighet-ska-granska-landerholms-resor.
  39. Thea Mossige-Norheim, Edith Lindvall „Statsministerns ord om Landerholm: ”Vi är överens”, 27.01.2025. Dostęp: 28.01.2025, godz. 15:53. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/statsministerns-ord-om-landerholm-vi-ar-overens.
  40. „SVT Nyheter Direkt. Landerholm lämnar uppdraget”, 27.01.2025. Link: https://www.svtplay.se/video/jvvXYDA/svt-nyheter-direkt/landerholm-lamnar-uppdraget.
  41. Podcast “Älskade politik”, odcinek “Extra: Påverkar Landerholms slarv rikets säkerhets?”. 27.01.2025. Link: https://open.spotify.com/episode/09MuV6vqxeCiOv4ToGUJVp.
  42. Podcast “En runda till”, odcinek “Extrapodd: Exit för Landerholm”, 27.01.2025. Link: https://open.spotify.com/episode/7x2dQC3eMbVBCs5XkUJqas?si=TWhIQ_IhR7uruSNVvRHkzg.
  43. Thea Mossige-Norheim „Krishanterarna sågar regeringen efter Landerholm-affären”, 28.01.2025. Dostęp: 28.01.2025, godz. 11:13. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/krishanterarna-sagar-regeringen-efter-landerholm-affaren.
  44. Podcast “politiken”, odcinek 307. pt.: “Kristersson säger farväl till sin nepodaddy”, 28.01.2025.
  45. Anders Lindberg „Vem tystade ner Landerholms slarv?”, 28.01.2025. Dostęp: 1.02.2025, godz. 21:14. Link: https://www.aftonbladet.se/ledare/a/dRz3Lq/vem-tystade-ner-landerholms-slarv.
  46. Leif Brännström, wikipedia. Dostęp: 29.01.2025, godz. 10:50. https://sv.wikipedia.org/wiki/Leif_Br%C3%A4nnstr%C3%B6m.
  47. Tobleroneaffären, wikipedia. Dostęp: 29.01.2025, godz. 11:03. Link: https://sv.wikipedia.org/wiki/Tobleroneaff%C3%A4ren.
  48. Podcast “Älskade politik”, odcinek “Prestigerekryteringen. Landerholm blev ett dubbelfel”, 29.01.2025. Link: https://open.spotify.com/episode/2D3JKzBiu8kSu4iS6Hhniq?si=o-P43JRTRzSGeq8kliXYPg.
  49. „Kristersson om vilka som beslutade om att avstå polisanmälan: Inte den blekaste aning”, 31.01.2025. Dostęp: 1.02.2025, godz. 21:09. Link: https://www.dn.se/sverige/kristersson-om-vilka-som-beslutade-om-att-avsta-polisanmalan-inte-den-blekaste-aning/.
  50. Nils Funcke, DN Debatt „Landerholms slarv väcker frågor om mer än bara honom”, 1.02.2025. Dostęp: 1.02.2025, godz. 20:30. Link: https://www.dn.se/debatt/landerholms-slarv-vacker-fragor-om-mer-an-bara-honom/.
  51. TT „Nu KU-anmäler även S Kristersson”, 1.02.2025. Dostęp: 1.02.2025, godz. 21:02. Link: https://www.dn.se/sverige/nu-ku-anmaler-aven-s-kristersson/.
  52. Rikard Rosell „Landerholm ska ha orsakat ytterligare säkerhetsincident”, 25.02.2025. Dostęp: 25.02.2025, godz. 21:52. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/landerholm-ska-ha-orsakat-ytterligare-sakerhetsincident.
  53. Rikard Rosell „Tidigare nationella säkerhetsrådgivaren Henrik Landerholm åtalas”, 11.03.2025. Dostęp: 11.03.2025, godz. 10:18. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/tidigare-nationella-sakerhetsradgivaren-henrik-landerholm-atalas.
  54. Podcast Älskade politik”, odcinek: „I skuggan av Landerholm: Inte tid för tjafs i „, 11.03.2025. Udział wzięli: Annie Reuterskiöld, Hans Rosén, Evelyn Jones. Link: https://open.spotify.com/episode/62nijIBtHGBcY1cVxTsBHK?si=b19bf43b5af14c67.
  55. Podcast „Åsiktskorridoren”, odcinek „Ingen har haft mer otur än Landerholm”. 11.03.2025. Link: „https://open.spotify.com/episode/7kbDwwQeCFDb05x7a54a2x?si=InXhYNvrRputpYYNAbzoGA.
  56. Viktor Barth-Kron „Ulf Kristersson blir en vinnare om han avgår”, 14.03.2025. Dostęp: 27.03.2025, godz. 9:54. Link: https://www.expressen.se/kronikorer/viktor-barth-kron/ulf-kristersson-blir-en-vinnare-om-han-avgar/.
  57. Julia Wide „Regeringens egen utredare: Avgå Kristersson”, 26.03.2025. Dostęp: 27.03.2025, godz. 9:19. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/regeringens-egen-utredare-avga-kristersson.
  58. Filippa Rogvall „Regeringens utredare: Ulf Kristersson måste avgå”, 26.03.2025. Dostęp: 27.03.2025, godz. 9:40. Link: https://www.expressen.se/nyheter/sverige/regeringens-utredare-ulf-kristersson-maste-avga/.
  59. Hans Olsson „Ukrainaambassadör blir ny säkerhetsrådgivare”, 8.05.2025. Dostęp: 9.05.2025, godz. 9:54. Link: https://www.dn.se/sverige/ukrainaambassador-blir-ny-sakerhetsradgivare/.
  60. Hugo Lindkvist, Kristoffer Örstadius, Adrian Sadikovic „Nya säkerhetsrådgivaren slutar efter bara några timmar”, 9.05.2025. Dostęp: 9.05.2025, godz. 9:30. Link: https://www.dn.se/sverige/nya-sakerhetsradgivaren-stoppas-regeringskansliet-har-fatt-helt-ny-information/.
  61. Maria Makar „Nya säkerhetsrådgivaren Tobias Thyberg lämnar”, 9.05.2025. Dostęp: 9.05.2025, godz. 9:59. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/nye-sakerhetsradgivaren-stoppas.
  62. Elin Williams „Uppgifter: Info om hemligt Nato-möte i Landerholms kvarglömda dokument”, 11.08.2025. Dostęp: 11.08.2025, godz. 13:28. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/uppgifter-landerholms-kvarglomda-dokument-inneholl-info-om-hemligt-nato-mote.
  63. Kristoffer Törnmalm „Experten om Landerholm-uppgifter: Oerhört allvarligt”, 11.08.2025. Dostęp: 12.08.2025, godz. 11:40. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/experten-om-landerholm-uppgifter-oerhort-allvarligt.
  64. Tobias Baudin „Dags att lägga korten på bordet, Ulf Kristersson”, 29.10.2025. Dostęp: 29.10.2025, godz. 13:01. Link: https://www.aftonbladet.se/debatt/a/3Mld30/baudin-s-dags-att-lagga-korten-pa-bordet-ulf-kristersson.