Kategorie
Kraje nordyckie

Muharrem Demirok rezygnuje z kierowania partią Centrum

Cofnijmy się nieco w czasie do jesieni 2024. Wówczas wewnątrz partii Centrum zawrzało, po tym jak Muharrem Demirok oznajmił, że nie wyklucza udzielić poparcia kandydaturze Magdaleny Andersson na premiera Szwecji. Twierdził też, że ma w tym temacie poparcie i zaufanie partii, która jest zdania, że Szwecja potrzebuje zmiany władzy a partia wyjścia z roli opozycji, w której tkwi od trzech kadencji. Z informacji, do których dotarł “Expressen” wynikało jednak coś przeciwnego. W Skåne, Halland, Västsverige i Västernorrland padały mocne słowa krytyki pod adresem Demiroka, wiele dystryktów szykowało oficjalne listy z żądaniami jego odejścia. A przewodnicząca młodzieżówki partii CUF Caroline von Seth wystąpiła publicznie z takim żądaniem.

Decyzja Muharrema Demiroka o rezygnacji z kierowania partią Centrum – jak pisał na łamach SVT Rikard Rosell – była do przewidzenia, ale tempo i sposób w jaki do niej doszło zszokowała wszystkich. Jak opowiedział Mats Knutson, Demirok zwołał nadzwyczajne telezebranie zarządu. Członkowie dostali zawiadomienie na 15 minut przed jego rozpoczęciem. Podczas spotkanie Demirok oznajmił, że odchodzi. Niedługo potem podał informację do publicznej wiadomości.

Prawdopodobnie jednak decyzja o odejściu Demiroka została teraz podjęta po to, żeby nowy szef partii zdążył odzyskać zaufanie wyborców i umocnić swoje stanowisko przed nadchodzącymi wyborami. A jest nad czym pracować. Gdy w styczniu 2025 Novus podał wyniki badania opinii publicznej, zaledwie 7% respondentów wyraziło zaufanie do Demiroka, a wiele osób w ogóle nie wiedziało kim jest. Z kolei w barometrze przedwyborczym partia Centrum otarła się o 3,8%, czyli poniżej progu wyborczego, który trzeba przeskoczyć, żeby wejść do Riksdagu.

W pożegnalnym liście do członków partii Muharrem Demirok napisał, że nie chce, żeby jego styl kierowania partią stał się przeszkodą do zwycięstwa w wyborach w 2026. I zapowiedział nadzwyczajne zebranie partii na 3 maja, podczas którego zostanie wybrany jego następca.

Jakim szefem partii był Muharrem Demirok?

Jakim szefem partii był Muharrem Demirok? Odpowiedź brzmi: osobliwym. Został nim 2 lutego 2023, dodajmy pomimo oporu części członków. Tuż przed wyborami wybuchł bowiem skandal z jego osobą, po tym jak oznajmił, że został skazany za napaść dwa razy, podczas imprez studenckich, najpierw w 1995, a potem w 1999. W ramach kary dostał do odbycia 40 godzin prac społecznych. Przyznając się do wyroków wyrażał nadzieję, że ludzie będą go oceniać przez pryzmat tego kim jest teraz, a nie błędów popełnionych w młodości.

Muharrem Demirok (ur. 1976), urodził się w Huddinge, wychował w Vårby gård pod Sztokholmem, na studia przeprowadził się do Linköping, gdzie zamieszkał. Studiował politologię. W Linköping rozpoczęła się jego kariera polityczna. Był tam przez 14 lat radnym. Do partii Centrum wstąpił w 2002 roku a 20 lat później został wybrany do Riksdagu. Zapytany o polityka, który był jego największą inspiracją wymienił Maud Olofsson, byłą szefową partii Centrum, ale też byłego prezydenta USA Baracka Obamę.

Gdy został szefem partii odezwały się głosy zdziwienia. Właściwie od początku kandydatura Demiroka owiana była atmosferą niechęci, płynących z wewnątrz partii zarzutów, że jest karierowiczem idącym do celu po trupach. Jan Andersson, szef partyjnej komisji wyborczej podkreślał jednak, że Muharrem Demirok jest świetnym mówcą i liderem zorientowanym na rozwiązywanie problemów. Gdy ogłoszono jego zwycięstwo Muharrem Demirok przyjął je z nieukrywanym zadowoleniem:

“Jestem gotowy i zmotywowany”

Muharrem Demirok

Należał do tej frakcji w partii, która popierała współpracę z socjaldemokratami. A jak pisał na łamach Expressen.se Tomas Nordenskiöld, nigdy nie było to tajemnicą, zwłaszcza, że przyznał w wywiadzie z “Dagens Nyheter”, że Magdalena Anderssona ma największe kompetencje do tego, żeby kierować rządem. Rzecz w tym, że otwarcie się na zasiadanie w rządzie z Socjaldemokracją, mogło też oznaczać konieczność zaakceptowania w koalicji Vänsterpartiet, na co absolutnie nie zgadzała się młodzieżówka partii Centrum CUF. Z kolei organizacja studencka partii wolała, żeby Moderaci przemyśleli sobie ich relację ze Szwedzkimi Demokratami i otworzyli się na nowy prawicowy układ z partią Centrum, jak za dawnej koalicji.

Podczas jednego z posiedzeń zarządu partii Muharrem Demirok miał rzekomo forsować poparcie dla Magdaleny Andersson, w dodatku wyszedł z propozycją dyskusji bez przygotowania do niej zarządu. Z danych, do jakich dotarł “Expressen” Muharrem Demirok przyszedł na posiedzenie zarządu i przedłożył Danielowi Bäckströmowi i Ulrice Liljeberg kartkę z czterema punktami spotkania. A takie wyskakiwanie z nowymi propozycjami, bez przygotowania mogło wzbudzić wyłącznie irytację. W dodatku Muharrem Demirok naciskał na zarząd próbując przeforsować swoje stanowisko i wizję współpracy z Socjaldemokracją. Jak opisywał całe zdarzenie Tomas Nordenskiöld posiedzenie mocno się przedłużyło, niektóre osoby musiały je opuścić, żeby zdążyć na pociąg do domu, więc głosowanie odbyło się po ich wyjściu i było korzystne dla Demiroka. Wszystko wyglądało na to, że Demirok dążył do celu za wszelką cenę.Takie postępowanie zostało ocenione bardzo negatywnie, a anonimowe źródło, na jakie powoływał się w swoim artykule Tomas Nordenskiöld mówiło, że pierwszy raz spotkało się z takim sposobem rządzenia. Mówiono też, że po tym zdarzeniu trudno będzie mu odbudować zaufanie w partii. Ludzie z partii uważali, że określenie swojego stanowiska przedwcześnie osłabia też pozycję negocjacyjną partii Centrum. Pojawiły się więc naciski na jego odejście. Ale jednocześnie głosy, że nie można w taki sposób rozstawać się z pierwszym liderem partii z korzeniami imigranckimi.

Od wyborów w 2022 partia Centrum nie potrafiła odnaleźć kierunku, w którym powinna podążać. Zbudowana za czasów Annie Lööf retoryka partii sprawiła, że partia Centrum raczej kojarzyła się z chęci bycia partią środka i odmawiała kategorycznie współpracy ze skrajnymi partiami. Annie Lööf miała w zwyczaju powtarzać, że Lewica ma fatalną politykę ekonomiczną, a Szwedzcy Demokraci niewłaściwe poglądy.

Nieudany neoliberalny zamach stanu

Plasowanie się w centrum sceny politycznej przez partię Centrum jest szczególnie osobliwe jeśli sięgniemy pamięcią do grudnia 2012. To wówczas Per Ankersjö z Centerpartiet ogłosił propozycję nowego programu partii, a znalazła się w nim m.in.:

  • chęć likwidacji obowiązku szkolnego,
  • wprowadzenie wielożeństwa
  • wolna imigracja.

Szwecja miała już od kilku lat jedną z najbardziej liberalnych polityk migracyjnych. Per Ankersjö tłumaczył chęć całkowitego otwarcia granic Szwecji jako rzecz uzasadnioną potrzebami rynku, który cierpiał z powodu braku rąk do pracy, ale też z powodu starzejącego się społeczeństwa i podkreślał, że wielu rejonom Szwecji grozi całkowite wyludnienie. Na pytania reporterów jak partia chce zmusić imigrantów do osadzania się w miejscowościach, w których nie chcą mieszkać Szwedzi, Per Ankersjö stwierdził, że

“ci, którzy przyjeżdżają do Szwecji, by odnaleźć tu szczęście, chętnie podejmują pracę tam, gdzie ona jest dostępna”.

Co jak wiemy, tak nie działa. A na koniec stwierdził, że “biorąc pod uwagę stan gospodarek na całym świecie, kraje, które zezwoliły na imigrację, radzą sobie dobrze.”

Dlaczego neoliberalne partie popierają migrację zarobkową?

To jest dobry moment, żeby się zastanowić, dlaczego partie o najbardziej liberalnym podejściu do gospodarki są tak pozytywnie nastawione do migracji zarobkowej. Otóż chodzi o dostęp do taniej siły roboczej, o bezradność i zagubienie w nowym kraju migrantów, którzy ze strachu przed utratą pracy akceptują wyzysk. Bo to jak sobie radzą gospodarki widoczne we wskaźnikach a to jak społeczeństwo postrzega życie w danym kraju, to dwie różne sprawy. Ze wstępnych szacunkowych danych GUS wynika, że Polska jest jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek europejskich i wyprzedza nawet znacznie strefę euro. To nie znaczy jednak, że Polacy bogacą się równie mocno. Wzrost PKB odzwierciedla wzrost zysków firm, które niechętnie dzielą się nimi z pracownikami. Wróćmy jednak do Pera Ankersjö z Centerpartiet, który twierdził, że bezrobocie wśród imigrantów wynika z przeszkód czysto formalnych i sugerował deregulację rynku pracy, czyli to co znalazło się ostatnio w postulatach Rafała Brzoski. Per Ankersjö uważał, że należy przyjrzeć się zasadzie pierwszeństwa LAS, tzw. “turordningsreglerna”. Już wyjaśniam. Chodzi o zasadę, która w firmach miała chronić przed zwolnieniami osoby najdłużej pracujące. Gdy więc dochodzi w Szwecji do grupowych zwolnień, zgodnie z tą zasadą najpierw pracę tracą osoby z najkrótszym stażem w danym miejscu pracy. Jeśli więc prawo zostałoby zmienione po jego myśli, firmy mogłyby zwalniać te osoby, które im nie odpowiadają.

A druga kwestia, którą chciał deregulować to zasady ustalania wysokości wynagrodzeń obecnie głównie wynikają z porozumienia związków zawodowych z organizacjami pracodawców. Gdyby je w Szwecji zastąpić indywidualnymi negocjacjami, czyli wprowadzić model polski, to ludzie byliby w poddańczej, gorszej pozycji negocjacyjnej. Na pytanie dziennikarzy telewizji publicznej SVT, czy chodzi mu o to, żeby łatwiej można było zwalniać pracowników i obniżać ludziom wynagrodzenia, Per Ankersjö odpowiedział, że chodzi mu o “elastyczny rynek pracy”. Zwróćcie uwagę na język jakim posługują się liberałowie. To są mistrzowie retoryki.

  • Gdy osoba w trudnej sytuacji otrzymuje bezzwrotne pieniądze z budżetu państwa to nazywa się to zasiłkiem.
  • Gdy przedsiębiorca w trudnej sytuacji otrzymuje bezzwrotne pieniądze z budżetu państwa to nazywa się to: dotacją, subwencją, tarczą.

To, że pomysł Pera Ankersjö nie ziścił się wynikało z ogromnej krytyki wewnątrz partii, ale też ze stanowiska Moderatów, z którymi partia Centrum rządziła wówczas Szwecją w ramach konserwatywno-liberalnej koalicji Allians för Sverige. Moderaci zdecydowanie stwierdzili wówczas, że wolna imigracja już “jest nieaktualna”. Już wówczas bowiem, na długo przed falą uchodźczą z 2015 odczuwalne były negatywne skutki liberalnej migracji zarobkowej. Tobias Billström w rozmowie z SVT Nyheter podkreślał, że najlepszym rozwiązaniem dla Szwecji będzie “uregulowana imigracja”. Minister ds. migracji wyjaśniał, że jest zbyt wiele problemów z wolną migracją i wskazywał na handel ludźmi i bycie w sytuacji zależności od innych po przybyciu do Szwecji.

Komentator polityczny SVT Mats Knutson określił tę całą sytuację “nieudanym neoliberalnym zamachem stanu”. Wyraźne stanowisko liberalno-rynkowe zastąpiono w partii Centrum opisem, że partia Centrum jest ruchem liberalnym, ale przede wszystkim socjalnym, decentralistycznym i ekologicznym (sic!). Ówczesna szefowa partii Annie Lööf zdradziła, że proces formułowania nowego programu partii był “trudny”. A podczas spotkania partii w Örebro tłumaczyła się:

Nie popieram poligynii, nie jestem za zniesieniem obowiązku szkolnego, nie jestem za zniesieniem dziedziczenia, nie jestem neoliberałką. W neoliberalnym społeczeństwie za opiekę zdrowotną, edukację, opiekę odpowiadają wyłącznie sami ludzie.

I dodawała, że ma już dość wyjaśniania czym jej partia nie jest a całą awanturę wokół nowego programu partii odbierała jako próbę przypięcia partii Centrum etykiety “zimnej, twardej burżuazji”. I zwróciła się do Lewicy, żeby przestała ją nazywać “twardą, zimną neoliberałką”.

Dokąd zmierza Partia Centrum?

Partia Centrum to partia silnych, charyzmatycznych kobiet. Karin Söder (ur. 1928 – 2015) była pierwszą w historii Szwecji ministrą spraw zagranicznych w latach 1976-1978 i pierwszą ministrą spraw społecznych w latach 1979-1982. To ona była też pierwszą kobietą szefową partii parlamentarnej w Szwecji.

Partia Centrum błyszczała na scenie politycznej w latach 50., gdy była największą partią “borgerlig” – czyli prawicową, odnotowując wyniki z ponad 20% poparciem. Wówczas, jak pisał na łamach Dagensarena.se Jesper Bengtsson, partia podkreślała swoją ludowość, konserwatyzm i zakotwiczenie w ruchu społecznym. Najważniejszymi kwestiami politycznymi partii były sprawy środowiska, sprzeciw przeciwko rozbudowie energetyki jądrowej. Pod przewodnictwem Maud Olofsson i Annie Lööf partia zboczyła mocno w prawo w kwestiach ekonomicznych, plasując się obecnie na scenie politycznej jako najbardziej liberalna gospodarczo partia, która – jak przypomniał Jesper Bengtsson, forsowała w Porozumieniu Styczniowym – Januariavtalet prywatyzację Arbetsförmedlingen (Swedish Public Employment Service). Ale też likwidację szwedzkiego modelu. Maud Olofsson, która była szefową partii przed Annie Lööf, Göran Greider określił z tego powodu neoliberałką.

Partia Centrum w ciągu ostatnich 10-15 lat w znaczącym stopniu zmieniła bazę swoich wyborców. Wyborcy niezadowoleni z polityki partii Liberałów i Moderatów i pewnie też częściowo Chrześcijańscy Demokraci zasilili szeregi partii Centrum – takiego zdania jest Jesper Bengtsson z Dagensarena.se a uzasadnienie takiej wolty widział w zgodzie tych partii na współpracę ze Szwedzkimi Demokratami. Ale, jak dodawał o ile są to osoby popierające swobodę gospodarczą, gospodarkę wolnorynkową i prywatyzację sektora publicznego, to oczekują też w tym zakresie regulacji i prospołecznej perspektywy a my już wiemy, co siedzi w głowach rzekomych centrystów. W dodatku nowi wyborcy partii Centrum wprawdzie popierają migrację, ale uregulowaną i jeśli są dla niej przesłanki humanitarne. I to dlatego, według Jespera Bengtssona Muharrem Demirok udzielił swojego poparcia Magdalenie Andersson. Moim zdaniem dodatkowo mógł liczyć na powtórkę scenariusza z Porozumienia Styczniowego, które dużo dało partii Centrum i bardzo osłabiło Socjaldemokrację. Za deregulację rynku pracy socjaldemokraci zapłacili utratą wyborców. To dlatego popierałam wystąpienie Razem z koalicji rządzącej, bo gdyby została w niej, zapłaciłaby – tak jak Socjaldemokracja szwedzka – utratą zaufania za realizację polityki demontującej państwo opiekuńcze. Gdy więc Moderaci zarzucali Socjaldemokracji, że za wszelką cenę trzymała się władzy, mieli rację. To, że Socjaldemokracja miała premiera, nie czyniło jej rządu lewicowym, a musiała odstąpić od swojej polityki i ten kompromis do dzisiaj odbija się na wynikach partii.

Jesper Bengtsson uważał, że współpraca partii Centrum z SD wydaje się być totalnie niemożliwa, bo te partie mają skrajnie odmienne spojrzenie na kwestię migracji. A jak pisał Jesper Bengtsson, gdyby taki scenariusz się ziścił, to spora część wyborców tej partii tak naprawdę nie miałaby na kogo głosować. A żeby przekroczyć próg wyborczy musiałby odebrać wyborców innym partiom, co jest o tyle trudne, że inne partie prawicowe też balansują na granicy progu wyborczego. Wygląda więc na to, że wybory w 2026 mogą być wyborami na śmierć i życie, bo chyba któraś z partii prawicowych zniknie z Riksdagu.

To dlatego – jak wyjaśniał Jesper Bengtsson, Muharrem Demorok podjął decyzję o poparciu Magdaleny Andersson. Idąc w koalicji z nią do wyborów, dobrze sobie obliczył co i jakim kosztem dałoby się tym ruchem załatwić.

Kto zastąpi Muharrema Demiroka?

W Szwecji są dwa różne procesy wybierania szefa partii czy jak w przypadku partii Zielonych rzeczników “språkrör “: otwarty i zamknięty. Gdy Annie Lööf zrezygnowała z kierowania partią, Centerpartiet zdecydowała się na otwarte wybory, które polegały na tym, że kandydaci ubiegający się o stanowisko brali udział w kampanii przedwyborczej, jeździli po kraju przekonując do siebie członków partii, udzielali się w debatach. Wówczas startowało na to stanowisko kilka osób. Wygrał Muharrem Demirok. Politolożka Jenny Madestam w programie “Politikbyrån” wyjaśniała, że otwarte wybory stały się bardziej popularne w Szwecji po niezbyt udanym wyborze w zamkniętym procesie Håkana Juholta na szefa Socjaldemokracji. Gdy Muharrem Demirok zrezygnował ze stanowiska, partia Centrum tym razem zdecydowała się na zamknięty proces wyborczy i zaczęto się zastanawiać, kto go zastąpi.

Kto zastąpi Muharrema Demiroka?

Najczęściej wymieniano Elisabeth Thand Ringqvist (ur. 1972). Była faworytką CUF – młodzieżówki partii Centrum. To posłanka z ramienia partii Centrum od 2022, wcześniej pracowała jako konsultantka w McKinsey, w agencji PR Prime, była ceo Företagarna – organizacji zrzeszającej przedsiębiorców. Potem pracowała w funduszu inwestującym w spółki growth a w latach 2014 – 2019 była przewodniczącą stowarzyszenia kapitału wysokiego ryzyka Svenska Riskkapitalföreningen. Następnie została aniołem biznesu i razem z Ludwigem Nauckhoffem, Ulriką Viklund i Tedem Elvhage stworzyli fundusz aniołów biznesu E14 Invest z siedzibą w Åre. Elisabeth Thand Ringqvist jest założycielką sieci På egna meriter [Za własne zasługi], która sprzeciwia się przyznawaniu kobietom miejsc w zarządach w ramach kwot. W roku 2013 zdobyła wyróżnienie gazety Resumé lobbysty roku Årets Lobbyist.

W spekulacjach pojawił się równie często lider grupy parlamentarnej i wiceszef partii Daniel Bäckström. Mats Knutson określił go “klasycznym” reprezentantem partii Centrum. Zapytany przez reporterkę SVT o to, czy będzie walczył o stanowisko szefa partii, Daniel Bäckström wzbraniał się przed odpowiedzią. Värmlänndczyk był już jednym z trzech kandydatów na lidera partii i przegrał wówczas z Demirokiem. Wokół jego osoby wybuchł wtedy skandal, gdy na pytanie reportera o to, czy udzieliłby ślubu parze tej samej płci odpowiedział, że “musi się zastanowić” i dodał, że “musi się porozumieć z zarządem partii w kwestii jej udziału w pride”. Po burzy krytyki zmienił zdanie i stwierdził, że popiera linię partii Centrum w kwestii małżeństw tej samej płci i z radością pójdzie na czele pochodu pride. Gdy przegrał wybory z Demirokiem otrzymał na pocieszenie stanowisko pierwszego wiceprzewodniczącego partii, co zostało chłodno przyjęte przez zarówno młodzieżówkę partii jak i jej organizację studencką. CUF wydał oświadczenie, że nie ma zaufania do jego kandydatury na tym stanowisku, bo partia Centrum popiera prawa osób LGBTQ+.

Wśród spekulacji pojawiło się też nazwisko europarlamentarzystki Emmy Wiesner, która zresztą bardzo chciała zostać szefową partii po tym jak Annie Lööf ogłosiła rezygnację. W rozmowie z “Dagens Nyheter” Emma powiedziała jednak, że chce się skoncentrować na swojej pracy jako europarlamentarzystka i dodała, że partia Centrum potrzebuje “lidera, który wniesie nową energię, wizję, nowy styl rządzenia i będzie osobą jednoczącą siły w partii”, za którą Emma się nie uważa.

Zastanawiano się też, czy do gry wróci Emil Källström (l. 38) z Örnsköldsvik, wymieniany w kręgach partyjnych jako kandydat marzeń. Wygląda jednak na to, że niespełnionych, bo w rozmowie z “Örnsköldsvik Allehanda”, na którą powołała się SVT opowiedział, że jest szczęśliwym ojcem i przedsiębiorcą, został ceo spółki Sekab i temu zamierza się nadal poświęcać.

Udziału w ubieganiu się o fotel po Muharremie Demiroku odmówiła niegdysiejsza przewodniczący młodzieżówki partyjnej, zasiadająca w zarządzie partii Hanna Wagenius. “Absolut inte aktuellt” – “kompletnie nieaktualne” – powiedziała w rozmowie z “Expressen”.

Kim jest Anna-Karin Hatt?

Sporo osób wymieniało jako mocną kandydatkę na szefową partii Annę-Karin Hatt (ur. 1972) byłą sekretarz stanu w rządzie Fredrika Reinfeldta, a potem ministrę technologii informacyjnych, spraw regionalnych i energetyki, a od 2019 ceo LRF- tej organizacji, którą poznaliśmy przy okazji zamachu na ustawowe prawo szwedzkich krów mlecznych do wypasu na pastwiskach. Sama o sobie powiedziała, że dokonała awansu społecznego. Jej mama samodzielnie wychowała trójkę dzieci, ją i jej dwóch starszych braci. Była tą kobietą, która jedną ręką zajmowała się dziećmi a drugą zmieniała swoją lokalną społeczność. Gdy Anna-Karin miała 4 latka mama, która była zaangażowana politycznie zabrała ją na spotkanie partyjne i wtedy zrozumiała, że zmienianie kraju zaczyna się od małych rzeczy, które tworzą wielką zmianę. To co tam zobaczyła obudziło w niej chęć zaangażowania się, gdy dorosła.

Urodziła się w gminie Gislaved, skąd w wieku 5 lat przeprowadziła się do gminy Hylte w Halland na granicy ze Smålandią, gdzie dorastała i gdzie stawiała pierwsze kroki w lokalnej polityce. Była wówczas “ersättare”, czyli zastępcą w komisji ds. ochrony środowiska i zdrowia. Reporterka SVT Nellie Rolandsson udała się jej śladami w rodzinne strony i odwiedziła jej szkołę Örnaskolan. Okazało się, że była bardzo dobrą uczennica, miała piątkę z geografii i historii, czwórkę z religioznawstwa.

Z porośniętego kamieniami gospodarstwa w Mosshult dostała się na szczyt sceny politycznej, zaczynając karierę zawodową jako fryzjerka. Na początku lat 90. wstąpiła do partii Centrum a w 1996 walczyła o stanowisko przewodniczącej młodzieżówki, ale przegrała wybory. Przez długi czas pracowała na różnych raczej nieeksponowanych stanowiskach w obrębie partii, aż do momentu kampanii wyborczej Maud Olofsson. Została wówczas szefową jej sztabu. Potem stała się jedną z kluczowych osób tworzących koalicję konserwatywno-liberalną Alliansen, współtworzyła program tej koalicji przed wyborami w 2006 i współtworzyła politykę tej koalicji w 2010. I to wówczas, gdy Fredrik Reinfeldt został po raz drugi premierem, mianował ją ministrą. Podczas konferencji prasowej powiedziała wtedy, że jedną nogą stoi na wsi a drugą w dużym mieście. W 2011 przegrała z Annie Lööf walkę o stanowisko szefowej partii. Gdy w 2014 Alliansen przegrało wybory, opuściła politykę i przeszła do biznesu. Najpierw została ceo organizacji branżowej Almega a potem ceo Lantbrukarnas riksförbund (LRF).

Kristoffer Törnmalm, reporter polityczny SVT stawiał tezę, że być może brak jednoznacznego zaprzeczenia o swoim starcie w walce o stanowisko szefowej partii, oznacza, że Anna-Karin Hatt nie wyklucza takiego ruchu. Ale ona sama mówiła, że póki taka opcja jest hipotetyczna, to nie ma sensu o niej dyskutować. Elisabeth Marmorstein, komentatorka polityczna SVT była zdania, że Anna-Karin Hatt ma chrapkę na stanowisko, bo gdyby było inaczej, już dawno by się ustosunkowała. Na jej korzyść przemawiało doświadczenia jako ceo Almega, ceo LRF, poprzednie stanowiska partyjne, co jak podkreśliła Elisabeth Marmorstein jest wysoko cenione w starym Bondeförbundet. Natomiast przeciwko niej przemawiał fakt, że nie zasiada w Riksdagu.

Anna-Karin Hatt odmawia kierowania partią

2 kwietnia Anna-Karin Hatt wreszcie podjęła decyzję i w komentarzu dla agencji prasowej TT napisała, że po “głębokim namyśle” woli jednak zostać w biznesie. Podkreśliła też, że zaskoczyło ją, że po 10 lat odkąd odeszła z polityki wciąż była brana pod uwagę jako kandydatka na szefową partii. Ale 14 kwietnia nastąpił zwrot. Anna-Karin Hatt wystąpiła z oświadczeniem, że

“w niespokojnych czasach nie można trzymać się z boku i czekać, aż ktoś wykona potrzebną pracę, tylko zakasuje się rękawy i wkracza się do akcji”.

Stwierdziła, że być może jako polityczka będzie mogła bardziej się przydać, niż w biznesie i dlatego zgodziła się przyjąć nominację na szefową partii. Podczas mowy inauguracyjnej podkreśliła, że gdy człowiek spotyka się z pokładanym w niego zaufaniem, to rośnie w nim chęć brania na siebie odpowiedzialności. To było jej motorem napędowym i to sprawiło, że przyjęła propozycję zostania szefową partii. Anna-Karin Hatt zdobyła najwięcej nominacji partyjnych i jest tą kandydatką, jakiej partia potrzebuje – tak ten wybór podsumował przewodniczący partyjnej komisji wyborczej Anders Åkesson. Olof Jonmyren, szef redakcji politycznej gazety reprezentującej poglądy partii Centrum “Sörmlands Nyheter” w rozmowie z Jonem Anderssonem z Dagensarena.se określił taki zwrot akcji wyrafinowaną dramaturgią.

Jesper Bengtsson uważa ją za perfekcyjną kandydatkę na szefową i odpowiedź partii Centrum na Stefana Lövfena, bo on był przewodniczącym związku zawodowego IF Metall a ona ceo LRF. Przewodnicząca Centerkvinnorna Mari-Louise Wernersson komentując jej nominację w rozmowie z SVT powiedziała, że Szwecja potrzebuje polityczki, która może zmienić Szwecję i według niej Anna-Karin Hatt jest taką osobą. Z jej kandydatury zadowolona była też Beata Allen, przewodnicząca zarządu dystryktu w länie Jönköping podkreślając “solidne doświadczenie” Anny-Karin Hatt. Dodała też, że jako osoba potrafiąca działać w turbulentnych czasach będzie umiała zjednoczyć skonfliktowaną obecnie partię. O tym, że jest idealną kandydatką w czasach niepokoju przyznawał też Olof Jonmyren.

Elisabeth Marmorstein podkreślała, że zjednoczenie rozbitej partii będzie jednak sporym wyzwaniem. Komentatorka polityczna SVT dodawała też, że Annie-Karin Hatt przyjdzie walczyć o odzyskanie zaufania wyborców w kluczowych dla partii kwestiach, walcząc jednocześnie z wyjątkowo niskim obecnie poparciem dla Centerpartiet, co według niej może być o tyle trudnym zadaniem, że społeczeństwo w tak niepewnych czasach jak obecnie ma w zwyczaju skłaniać się bardziej do oddawania głosu na dwie główne partie: Socjaldemokrację i Moderatów. Tommy Möller, politolog z uniwersytetu w Sztokholmie stwierdził, że “partia ma nóż na gardle”. Może dlatego skupienie się na jej zjednoczeniu przed wyborami jest taktycznie słuszne. Elisabeth Marmorstein podkreślała, że partia po Muharremie Demiroku naprawdę potrzebuje spokojnego, stabilnego i wyraźnego przywództwa. No i musi zaistnieć w przestrzeni publicznej czymś więcej niż dystansowaniem się do Sverigedemokraterna. Ale była sceptycznie nastawiona do oczekiwań jakiegoś spektakularnego efektu, jaki świeżo upieczona liderka miałaby wywołać.

Jaką partią będzie Centerpartiet pod kierownictwem Anny-Karin Hatt?

Podczas nadzwyczajnego zebrania partii Muharrem Demirok przekazał Annie-Karin Hatt pałeczkę lidera, dosłownie, bo w tradycji partii Centrum przekazuje się kolejnym liderom partii pałeczkę z wygrawerowanymi nazwiskami poprzedników, którą jak w sztafecie odbiera nowy szef partii.

Anna-Karin Hatt już złożyła pierwsze deklaracje partyjne. Powiedziała, że wyklucza jakąś zorganizowaną współpracę ze Szwedzkimi Demokratami i dodała, że nie poprze rządu, który nie bierze kwestii klimatycznych na poważnie, zwłaszcza emisji CO2, co Elisabeth Marmorstein odebrała jako zaznaczenie, że partia Centrum nie zamierza poprzeć koalicji porozumienia Tidöavtalet i raczej chce się pozycjonować jako liberalna, prawicowa siła gotowa współpracować z partiami lewicowymi. A to wydaje się też mieć poparcie u obecnych wyborców partii.

Swoje przemówienie inauguracyjne jako szefowa partii rozpoczęła dygresją o Research Institutes of Sweden (RISE), której przedstawiciel pojechał do Paryża na spotkanie, podczas którego zastanawiano się czy nie powinno się redefiniować kwestii postrzegania czasu, bo to co dzisiaj uważamy za sekundę zmienia się w świecie techniki kwantowej. Anna-Karin Hatt podkreśliła, że w Szwecji czas jest na partię, która rozumie ducha zmian. I ten wstęp, i historia partii świetnie pokazuje, że partia Centrum bardzo dobrze rozumie ducha czasu i to, co, z kim i kiedy robić, żeby naprawdę skutecznie forsować swoją politykę. I potrafi to robić małymi krokami, osiągając duże zmiany. A realizowanie polityki w ten sposób Anna-Karin Hatt wyssała z mlekiem matki, co by oznaczało naprawdę jasną przyszłość przed partią Centrum.

Buycoffee.to

Buycoffee.to/szkicenordyckie

LH.pl

Z moim partnerskim kodem rabatowym LH-20-57100 u polskiego dostawcy hostingu: www.lh.pl, otrzymasz obniżony koszt hostingu w pierwszym roku o 20% a ja prowizję tak długo jak jesteś ich klientem / klientką.

Źródła: Muharrem Demirok:

  1. Clarence Frenker „Muharrem Demirok föreslås bli ny partiledare för Centerpartiet”, 11.01.2023. Dostęp: 28.02.2025, godz. 19:51. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/centerpartiet-presenterar-tiilltankte-eftertradaren-till-annie-loof.
  2. Jessica Eliasson „Vem är Muharrem Demirok (C)?”, 11.01.2023. Dostęp: 28.02.2025, godz. 20:06. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/vem-ar-muharrem-demirok.
  3. Isak Wahlund „Blandade reaktioner efter Centerpartiets valberedning: Jag är ganska förvånad”, 11.01.2023. Dostęp: 28.02.2025, godz. 19:46. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/blandade-reaktioner-pa-valet-av-demirok.
  4. Frida Ingemarsson „Bäckström (C) om varför han föll på målsnöret i partiledarstriden”, 15.01.2023. Dostęp: 28.02.2025. Link: https://www.svt.se/nyheter/lokalt/varmland/backstrom-c-om-varfor-han-forlorade-partiledarstriden.
  5. Tomas Nordenskiöld „Revolt mot Demirok skakar C: Mycket djup förtroendekris”, 18.11.2024. Dostęp: 28.02.2025, godz. 21:18. Link: https://www.expressen.se/nyheter/sverige/revolt-mot-demirok–skakar-c-mycket–djup-fortroendekris/.
  6. Stina Björklund „Demirok (C) efter interna kritiken: ”Känner starkt förtroende”, 19.11.2024. Dostęp: 26.02.2025, godz. 21:59. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/demirok-c-efter-interna-kritiken-kanner-starkt-fortroende.
  7. Stina Björklund, Markus Lundqvist „C-ledaren Muharrem Demirok pressas om vem som är hans statsministerkandidat”, 20.11.2024. Dostęp: 28.02.2025, godz. 21:12. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/c-ledaren-muharrem-demirok-pressas-om-vem-som-ar-hans-statsministerkandidat.
  8. Rikard Rosell „Efter avgångsbeskedet – Demiroks brev till partivännerna”, 24.02.2025. Dostęp: 25.02.2025, godz. 14:42. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/efter-avgangsbeskedet-demiroks-brev-till-partivannerna.
  9. Mats Knutson „Intern kritik och lågt förtroende tvingade bort Demirok”, 24.02.2025. Dostęp: 25.02.025, godz. 14:56. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/intern-kritik-och-lagt-fortroende-tvingade-bort-demirok.
  10. Linnea Bergman „Demiroks avgång kan öppna för ny kurs för Centerpartiet”, 24.02.2025. Dostęp: 25.02.2025, godz. 15:38. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/demiroks-avgang-kan-oppna-for-ny-kurs-for-centerpartiet.
  11. TT „Källström: Kandiderar inte till Centerledare”, 25.02.2025. Dostęp: 25.02.2025, godz. 14:30. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/kallstrom-kandiderar-inte-till-centerledare.
  12. Mats Knutson „Avgångskraven var på väg när Demirok avgick”, 25.02.2025. Dostęp: 14.04.2025, godz. 14:12. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/avgangskraven-var-pa-vag-nar-demirok-avgick.
  13. Jesper Bengtsson „Vart ska Centerns väljare ta vägen om de ändrar sig?”, 25.02.2025. Dostęp: 27.02.2025, godz. 22:31. Link: https://www.dagensarena.se/opinion/vart-ska-centerns-valjare-ta-vagen-om-de-andrar-sig/.
  14. Karin Mannberg, Håkan Wikström „Daniel Bäckström duckar – vill inte svara om han kandiderar till partiledarposten i Centern”, 26.02.2025. Dostęp: 28.02.2025, godz. 14:46. Link: https://www.svt.se/nyheter/lokalt/varmland/daniel-backstrom-duckar-vill-inte-svara-om-han-kandiderar-till-partiledarposten-i-centern.
  15. TT „Ny Centerledare utses i maj”, 27.02.2025. Dostęp: 27.02.2025, godz. 14:28. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/ny-centerledare-utses-i-maj.
  16. Hedvig Eriksson „Emma Wiesner tackar nej till att bli ny C-ledare”, 28.02.2025. Dostęp: 28.02.2025, godz. 14:38. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/emma-wiesner-tackar-nej-till-att-bli-ny-c-ledare.
  17. Kristoffer Törnmalm „Anna-Karin Hatt stänger inte dörren till partiledarroll”, 28.02.2025. Dostęp: 28.02.2025, godz. 18:07. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/anna-karin-hatt-stanger-inte-dorren-till-partiledarroll
  18. Wikipedia. Elisabeth Thand Ringqvist. Dostęp: 28.02.2025. Link: https://sv.wikipedia.org/wiki/Elisabeth_Thand_Ringqvist.
  19. TT, Johan Pisoni”Anna-Karin Hatt vill inte leda Centerpartiet”, 2.04.2025. Dostęp: 4.04.2025, godz. 20:41. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/anna-karin-hatt-vill-inte-leda-centerpartiet.
  20. Thea Mossige-Norheim, Hanna Lindström „Anna-Karin Hatt föreslås som ny partiledare för centerpartiet”, 14.04.2025. Dostęp: 14.04.2025, godz. 13:56. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/c-presenterar-forslag-pa-ny-partiledare.
  21. Alma Hogenäs „Vem är Anna-Karin Hatt?”, 14.04.2025. Dostęp: 14.04.2025, godz. 21:32. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/vem-ar-anna-karin-hatt.
  22. Casper Sewerin „Centerkvinnornas ordförande om Anna-Karin Hatt: Så glad!”, 14.04.2025. Dostęp: 14.04.2025, godz. 21:53. Link: https://www.svt.se/nyheter/lokalt/halland/centerkvinnornas-ordforande-om-anna-karin-hatt-sa-glad.
  23. Ebba Öberg „Anna-Karin Hatt föreslås bli Centerpartiets nya ledare”, 14.04.2025. Dostęp: 14.04.2025, godz. 22:07. Link: https://www.svt.se/nyheter/lokalt/jonkoping/anna-karin-hatt-foreslas-bli-centerpartiets-nya-ledare.
  24. Elisabeth Marmorstein „Hatt har sagt ja till ett potentiellt kamikazeuppdrag – men är en erfaren pilot”, 14.04.2025. Dostęp: 14.04.2025, godz. 22:17. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/hatt-har-sagt-ja-till-ett-potentiellt-kamikazeuppdrag-men-ar-en-erfaren-pilot.
  25. Jesper Bengtsson „C har ingen framtid i Tidö”, 14.04.2025. Dostęp: 16.04.2025, godz. 14:35. Link: https://www.dagensarena.se/opinion/c-har-ingen-framtid-tido/.
  26. Jon Andersson „Valet av Anna-Karin Hatt ger tyngd i en orolig tid”, 14.04.2025. Dostęp: 18.04.2025, godz. 9:49. Link: https://www.dagensarena.se/innehall/valet-av-ann-karin-hatt-ger-tyng-i-en-orolig-tid/.
  27. Podcast “Politikbyrån”. Odcinek “Så väljs en partiledare”, 23.04.2025. Goście: Lova Olsson – SR Ekot, Mats Knutson – SVT, Jenny Madestam – politolożka. Prowadzący program: David Boati. Link: https://www.svtplay.se/video/86dYLvN/politikbyran/sa-valjs-en-partiledare.
  28. Nellie Rolandsson „Följ med på jakten efter Anna-Karin Hatt i Hylte”, 2.05.2025. Dostęp: 4.05.2025, godz. 10:05. Link: https://www.svt.se/nyheter/lokalt/halland/folj-med-pa-jakten-efter-anna-karin-hatt-i-hylte.
  29. Stina Björklund „Mats Knutson listar: De mest misslyckade partiledarvalen”, 3.05.2025. Dostęp: 3.05.2025, godz. 10:28. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/mats-knutson-listar-de-mest-misslyckade-partiledarvalen.
  30. Elisabeth Marmorstein „Höga odds på en tydlig ”Hatt-effekt” i opinionen:, 3.05.2025. Dostęp: 4.05.2025, godz. 9:13. Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/hoga-odds-pa-en-tydlig-hatt-effekt-i-opinionen.
  31. Rebecka Rosengart „Anna-Karin Hatt är ny partiledare för Centerpartiet”, 3.05.2025. Dostęp: 4.05.2025, godz. 11:31. Link: https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/LMEnAx/ny-partiledare-for-c.